04:09 EDT Thứ bảy, 22/09/2018

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Văn học – Nghệ thuật

Mẹo lừa (trích trong Vũ trung tùy bút)

Thứ bảy - 10/03/2012 20:34

 
   Khoa thi hội năm Nhâm Thìn (1772) đời Cảnh Hưng, kỳ tứ trường(1) đã vào thi xong. Khi ấy, có một mụ già vào chơi một nhà giàu ở phố Hàng Chiếu, Đông Hà.
   Nhân nói chuyện đến khoa thi hội năm nay, mụ nói có quen một ông được vào trúng cách, nay mai sắp sửa là một quan tiến sĩ tân khoa. Chủ nhân mới hỏi quan tân khoa chừng bao nhiêu tuổi, quê quán ở đâu. Mụ nói ra rõ cả, và cho biết quan tân khoa, nhà vốn nghèo, chưa có vợ, đến khi đình thí, truyền lô xong, không biết vinh qui thì quan tân khoa thu xếp ra sao(2)?
  Chủ nhân có ý hâm mộ, nói với mụ rằng "Tôi có một đứa con gái kể cũng không đến nỗi quê mùa, mụ có thể làm mối cho thành lứa đôi, thì bao nhiêu tiền phí tổn lúc vinh qui, quan tân khoa không phải lo gì cả". Mụ làm ra bộ khó khăn, đi lại đến ba bốn lần, cuối cùng mới mời quân tân khoa đến chơi nhà phú hộ ấy xem mặt người con gái. Chủ nhân liền mời quan tân khoa nghỉ lại một đêm, và cho con gái ra yết kiến. Mụ mối xui giục chủ nhân cho cô ta tiếp quan tân khoa cùng ngủ, đính ước sau khi yết bảng rồi thì làm lễ thành hôn. Sáng hôm sau, quan tân khoa xin cáo từ, chủ nhân tặng cho rất hậu. 
    Từ đấy, chủ nhân chỉ trang sức cho con gái, đợi ngày nghênh hôn. Kịp đến khi truyền lô tứ yến(3) xong rồi, thì mất tăm chẳng thấy mụ già đến nữa. Chủ nhân liền sai người nhà đi dò hỏi các quan tân khoa tiến sĩ, không có người nào như anh chàng ngủ đêm hôm trước. Lúc ấy mới biết mình bị lừa, hối hận không được nữa.
     Chuyện ấy huyên truyền khắp cả kinh thành, ai nghe cũng buồn cười. Ôi ! Mẹo lừa ấy cũng tai quái thật ! Nhưng kẻ nhà giàu kia không hâm mộ quan tân khoa, muốn cho con mình được làm bà quan, cầu lấy cái phúc mà mình chẳng hề có, thì dẫu mẹo tai quái đến đâu cũng không thể lừa được.
(Theo bản dịch của Đông Châu Nguyễn Hữu Tiến, đăng
trên tạp chí Nam Phong từ số 121 tháng 9 năm 1927)

Chú thích:
1.Thi Hội ở kinh thành gồm bốn kỳ, kỳ tứ thi văn sách là kỳ cuối cùng, sau đó các cống sĩ đợi truyền lô Tiến sĩ rồi sau đó, vào đình thí
2.Đời Lê Trung hưng, khi quan tân khoa vinh qui về làng, hàng tổng phải đến phục dịch dựng nhà. Quan Tiến sĩ thường phải làm cỗ để khao vọng đền ơn, nhưng lắm vị nhà nghèo, vừa mới thi đỗ, tiền nong không có, nên phải đi vay mượn các nhà giàu. Xem Việc thi cử
3. Truyền lô là gọi loa xướng tên những người đỗ. Tứ yến là yến vua ban cho người thi đỗ

(*) Phạm Đình Hổ (1768-1839) tự Tùng Niên, Bỉnh Trực, hiệu Đông Dã Tiều, tục gọi là Chiêu Hổ, người xã Đan Loan, huyện Đường An, nay là xã Nhân Quyền, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Phạm Đình Hổ học rộng, ông thi đậu sinh đồ. Cuối đời ông có làm quan triều Nguyễn, nhưng sự nghiệp chính ông theo đuổi là văn, thơ, viết sách, nghiên cứu văn hóa...
Phạm Đình Hổ, vốn muốn lấy văn thơ nổi tiếng ở đời, nên cuộc đời ông chủ yếu dành cho việc sáng tác và biên soạn sách hơn là việc ở chốn quan trường. Và nhờ đọc nhiều, đi nhiều, ông đã để lại nhiều công trình khảo cứu, biên soạn có giá trị thuôc đủ mọi lĩnh vực: văn học, triết học, lịch sử, địa lý,... tất cả đều bằng chữ Hán.

Hiện còn lưu trữ 22 tác phẩm, trong số đó đáng kể là:
An Nam chí: Ghi chép về nước An Nam.
Ô châu lục: Ghi chép về châu Ô.
Kiền khôn nhất lãm: Cái nhìn tổng quát về trời đất.
Lê triều hội điển: Điển chương pháp luật triều Lê.
Đạt Man quốc địa đồ: Chân Lạp địa đồ.
Ai Lao sứ trình: Hành trình đi sứ Ai Lao.
Bang giao điển lệ: Phép tắt luật bang giao.
Nhật dụng thường đàm: Từ điển từ ngữ và tri thức thông dụng.
Hy kinh lãi trắc: Giải thích ngắn gọn về bộ kinh của Phục Hy.

Ngoài ra còn nhiều bộ sách khác như: Quốc sử tiểu học, Hành tại diện đối, Quốc thư tham khảo, Châu Phong tạp kho, Châu Phong thi tập v.v…
Về sáng tác văn học có hai tập bút ký: Vũ trung tùy bút Tang thương ngẫu lục (hợp soạn với Nguyễn Án). Và hai tập thơ: Đông Dã học ngôn thi: Tập thơ học nói của Đông Dã. Tùng cúc liên mai tứ hữu: Bốn người bạn Thông, cúc, sen, mai.
(chú thích * là của www.honhuvietnam.com)

Sưu tầm và chú thích : Nhữ Đình Văn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

BÀI 1: Trang thông tin điện tử HỌ NHỮ VIỆT NAM - Website www.honhuvietnam.com

>BÀI 2: TÀI TRỢ, ĐÓNG GÓP CHO HOẠT ĐỘNG CUẢ HỘI ĐỒNG DÒNG HỌ   Hà Nội, Ngày 01/03/2012 Kính chào các bạn đọc ! Trang Thông tin điện tử Họ Nhữ Việt Nam www.honhuvietnam.com, (.org) do Hội Đồng dòng họ Nhữ Việt Nam quản trị và điều hành. Việc xây dựng và phát triển...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091