00:40 EST Thứ năm, 21/11/2019

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

TRUYỀN THỐNG KHOA BẢNG VÀ CÔNG TÁC KHUYẾN HỌC CỦA DÒNG HỌ NHỮ Ở HOẠCH TRẠCH

Thứ tư - 04/09/2019 04:16
Vũ Đình Tiến
(Giám đốc bảo tàng Hải Dương)
Lời BT: Bài tham luận này của tác giả Vũ Đình Tiến – Giám đốc Bảo tàng Hải Dương, được ông trình bày tại hội thảo khoa học "Tế tửu Quốc Tử Giám Nhữ Đình Toản - con người và sự nghiệp" do Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội tổ chức tổ chức ngày 20/12/2013. Chúng tôi biên tập, đăng trên cổng thông tin điện tử dòng họ làm tư liệu tham khảo cho các bạn đọc.
     Làng Hoạch Trạch có tên nôm là làng Vạc, xưa vốn là vùng đất trũng, ở giữa có một doi đất cao, trông xa như một chiếc vạc úp. Triết tự chữ Hán thì chữ “Hoạch” có nghĩa là cái vạc, còn chữ "Trạch" là ân huệ. Làng Vạc thời Lê đứng riêng một xã gọi là xã Hoạch Trạch, thuộc huyện Đường An, phủ Thượng Hồng. Đầu thời Nguyễn thuộc tổng Bình An, huyện Năng An, phủ Bình Giang, Phủ lỵ Bình Giang đóng ở tây bắc làng Hoạch Trạch, vì thể phủ Bình Giang còn được dân gian gọi là phủ Vạc. Thời kì thực dân Pháp xâm lược, phủ Bình Giang chuyển lên Kẻ Sặt nên phủ Vạc được gọi là phủ Cũ. Sau cách mạng tháng Tám năm 1945, Hoạch Trạch là một thôn thuộc xã Thái Học, huyện Bình Giang.
     Hoạch Trạch được coi là làng cổ nằm ở thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ. Với vị trí địa lí thuận lợi, địa hình bằng phẳng, nguồn nước dồi dào, đất đai màu mỡ đã tạo nên một vùng đất trù phú, kết tụ, sản sinh và nuôi dưỡng nhân tài cho đất nước. Những nhân tài đó đều được sinh ra, nuôi dưỡng và chở che bởi những dòng họ có truyền thống hiếu học, khoa bảng nổi tiếng với những bậc tài nho giàu chữ nghĩa văn chương, làm đến những chức quan cao trong triều, có khí tiết và thanh liêm như họ Vũ (Mộ Trạch - Bình Giàng), họ Trần Quốc Tuấn), họ Mạc (Thái Tân) thuộc huyện Nam Sách... trong đó không thể không nhắc đến họ Nhữ ở làng Hoạch Trạch (Thái Học - Bình Giang) để minh chứng về điều đó. Với những công lao đóng góp của mỗi cá nhân trong các dòng họ đã góp phần tạo sự cường thịnh, làm rạng danh cho quốc gia, dân tộc.
1. Truyền thống khoa bảng
     Dòng họ Nhữ ở Hoạch Trạch đến nay đã truyền nổi nhau được 21 đời, bắt đầu từ cụ thủy tổ là Tiến sĩ Nhữ Văn Lan, đỗ Tiến sĩ cập khoa Quý Mùi (1463) làm quan đến chức Thượng thư Bộ Hộ thời vua Lê Thánh Tông. Sau khi mất được gia phong Cương chính bát Đại vương. Ông nguyên quán là người thôn An Tử Hạ, huyện Tiên Minh, phủ Nam Sách, Hải Dương (nay là thôn An Tử Hạ, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng). Cụ Sinh được 3 người con, trưởng nam không rõ tên (?) lưu cư ở An Tử Hạ, con trai thứ 2 là Nhữ Huyền Minh (Huyễn Minh Công) (đời thứ 2) làm Tri huyện Lục Ngạn - là người đầu tiên di chuyển từ Hải Phòng về thôn Đông, xã Lỗi Dương, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng (nay là Sồi Cầu, Thái Học, Bình Giang). Con gái là Nhữ Thị Thục hiệu Lan Hoa gả cho Thái bảo Nghiêm Quận Công Nguyễn Văn Định, người làng Trung An, huyện Vĩnh Lại (Cổ Am, An Lão), bà là người sinh ra Nguyễn Văn Đạt đỗ Trạng nguyên năm Ất Mùi (1335) tức Trạng Trinh Nguyễn Bỉnh Khiêm.
     Đời thứ 3 là cụ Nhữ Văn Xuyên (Đạm Hiền Công), thời còn nghèo khó, ông sang theo thầy học phường Đồng Xuân, đạo Trường An, ông từng được giao nhận chức Tn phủ các phủ Trường An, Bắc Hà. Ông sinh được 3 người cả trai và gái.
     Đời thứ 4 là cụ Nhữ Trung Tông (Thiện Tính Công), sinh năm Đinh Tỵ, làm Tri huyện Giao Thủy. Ông sinh được 2 người con: trưởng là Nhữ Đình Trị (tổ đời thứ 5), thử là Nhữ Minh Đạt làm Tri huyện Lương Tài, Thanh Hà.
     Đời thứ 5 là cụ Nhữ Đình Trị (Nhã Trực Công) sinh năm Bính Tý, giỗ ngày 4 tháng 7, trú ở xã Đình Tổ. Ông sinh được 7 người (5 trai và 2 gái).
     Đời thứ 6 là cụ Nhữ Văn Lương Văn Nghị Công) sinh năm Bính Dần, mất năm Kỷ Sửu ngày 06 tháng giêng tại Hạ Bì (nay là thôn Ô Xuyên), khi mất được phong tặng Đặc tiến kim tử vinh lộc đại phu. Ông sinh được 1 trai tên Nhữ Tiến Dũng.
     Đời thứ 7 có tiến sĩ Nhữ Tiến Dụng (Giới Hiền Công). Ông sinh năm (1623) húy là Long, tên là Duy Chu, tên đi thi là Tiến Dụng. Lúc nhỏ cha mẹ mất sớm, nên được ông bà ngoại đưa về nuôi tại làng Hoạch Trạch. Năm Cảnh Trị thứ 2 (1664) khoa Giáp Thìn ông thi đỗ Tiến sĩ xuất thân được giao chức Giám sát Ngự sử đạo Kinh Bắc sau là đạo Sơn Nam, sau được giao tặng Công bộ Thượng thư, tước Liên Khê hầu, Trụ Quốc Thượng Liên. Ông là người chất phác, thuần hậu, đương thời ai cũng kính phụcđức tính nhân hậu của ông. Vợ ông là người xã Đình Tổ, là con gái ông Vũ Đại Chân hiệu là Phủ Nghiên Tử làm Tri phủ Đoan Hùng. Ông là người đầu tiên của dòng họ Nhữ dời từ Lôi Dương về Hoạch Trạch và cũng từ đây dòng họ Nhữ bắt đầu nở rộ về việc học và khoa bảng, sản sinh cho đất nước, cho dân tộc nhiều vị đại khoa có tài, có đức làm rạng danh cho đất nước. Ông cũng được xem là người đầu tiên sáng tạo nên Từ Vũ tôn thờ các bậc Tiên hiền.
     Đời thứ 8 có Cụ Nhữ Đình Hiền (con trai thứ 3 cụ Nhữ Tiến Dụng), sinh năm Ất Hợi (1657) mất năm Bính Thân (1715), đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Canh Thân niên hiệu Vĩnh Trị 5 (1680), làm quan tới chức Hình bộ Thượng thư, Thái phó Thọ Quận công. Năm 39 tuổi từng làm Chánh sứ sang Trung Quốc, hoàn thành tốt sử mạng được giao. Ông cùng với phu nhân là bà Lý Thị Hiệu có công tìm cách học nghệ làm lược tre đem về truyền dạy cho dân làng, được dân làng tôn vinh là Thánh Tổ nghề lược, hiện nay vợ chồng ông bà được phối thờ tại nghề Hoạch Trạch (Thái Học), được thờ tại từ đường dòng họ Nhữ tại Hoạch Trạch và ở Thái Lạc (dính xưa nay là thôn Tó cùng xã). Nhữ Đình Hiền là vị quan thanh liêm, chính trực, khi còn đương chức ông đã xét xử nhiều vụ kiện công minh. Do vậy người thời bấy giờ có câu:
“Văn Chương Lê Anh Tuấn
Chính sự Nhữ Đình Hiền”
     Câu đó có ý ca ngợi tài xét đoán, xử kiện phân minh của ông. Trong gia phải dòng họ mình, Nhữ Đình Toản có đoạn đã nói về ông cha mình như sau: “... Cha ông tội xưa đều đỗ Tiến sĩ cập đệ, ở ngôi đến thanh tưởng làm quan thanh thâm suốt đời nhà ở chính sự tốt làm nổi tiếng trong đời (gia phả họ Nhữ).
     Đời thứ 8 có cụ Nhữ Trọng Thai (Đài), ông là con thứ 3 cụ Nhí Đinh Thiện (cụ Thiện là con trai thứ 2 tiến sĩ Như Tiến Dụng), đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ, Đệ nhị danh (tức Bảng nhãn) khoa Quỷ Sửu niên hiệu Long Đức thứ 2 (1733). Theo Khoa mục chi thì khoa thi đó không lấy Trạng nguyên, như vậy cụ Thai đỗ đầu kỳ thí đinh khoa ấy và từng giữ chức Đông các Đại học sĩ thi thư Quốc Tử Giám Tư Tighiệp, Hiến Sát sứ.
     Đời thứ 9 có Cụ Nhữ Đình Toản (1703 - 1774) ông là cháu nội Tiến sĩ Nhữ Tiến Dụng, con trai Tiến sĩ Nhữ Đình Hiền, anh em họ với Nhữ Trọng Đài và là cha của Tiến sĩ Nhữ Công Chân, huý là Ban, tự là Thượng Chân, hiệu là Thượng Phúc. Tên lúc đi thi là Đình Toản, biệt hiệu là Hoạch Định Cư sĩ (có bản viết là Trạch Như cư SĨ).
    Năm 14 tuổi đô Hội nguyên Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân, khoa Binh Thìn, niên hiệu Vĩnh Hựu 2 (1736), làm quan tới chức Tham tụng Thượng thư Bộ Binh. Về Tiến sĩ Nhữ Đình Toản có rất nhiều giai thoại và sự tích vừa mang tính lịch sử vừa mang tính dân gian. Tuy nhiên ông được lịch sử cũng như gia phả dòng họ khẳng định là một người văn võ toàn tài, có nhiều công lao đóng góp với nhà Lê nói riêng và dân tộc bây giờ nói chung Phan Huy Chủ trong sách nhân vật chí của mình đã ghi về Nhữ Đình Toản như sau: “Đình Toản lúc trẻ đã thông minh, việc học hỏi sản nếp nhà năm 18 tuổi vì văn mắc lỗi rồi vì đó được nổi tiếng. Đâu đời Cảnh Hưng, do chức Tự khanh làm đến Tham tụng. Bấy giờ Nhà nước nhiều việc, ông là người mới lên cùng hai ba vị cổ lão cùng làm mọi việc. Ân vương rất yêu mến trọng đại, cho đổi tên đệm là Công Toản. Ông làm tưởng được 10 năm, cất giữ thể thống ưa chuộng khoan hoà, rộng rãi. Thời bấy giờ khen là danh thần. Sau vì ông muốn xa lánh nơi quyền thế, mới xin đổi sang chức võ, được làm hiệu điểm tạm coi việc võ, thăng mãi đến chức Tà đô đốc, tước Trung Phải hầu khi về hưu được đặc ân dự vào bậc Quốc lão".
     Đến nay còn rất nhiều câu chuyện, giai thoại, câu đối ca ngợi tài trợ của ông,
trong đó có câu:
“Văn Tiến sĩ, võ quận công, triều trung hiển hoạn
Quốc Trung thân, gia hiếu tử, thiên hạ hoàn danh”
Dịch nghĩa:
“Văn đến chức Tiến sĩ, võ đến quận công, triều đình quan lớn
Với nước trung thần, làm con trong nhà thì hiếu thảo, thiên hạ nổi danh”
     Đến đời thứ 10 có cụ Nhữ Công Chấn (1751 - ?), ông là con trai thứ 4 Tiến sĩ Nhữ Đình Toản. Năm 22 tuổi đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Nhâm Thìn, niên hiệu Cành Hưng 33 (1772). Ông đã từng giữ chức Thị nội thị tả, sau bị bải chức về quê đi giao du khắp nơi. Sách “Vũ trung tuỳ bút của Phạm Đình Hổ chép chuyện ông Nhữ Công Tung có nói đến Nhữ Công Chấn như sau: “...ông Nhữ Công Chân ở Hoạch Trạch gặp lúc hoạn, gia cách rõ rại để giữ cho sạch mình, không ra làm quan để nhờ mất giá trị thì cũng là phải" Sau không thấy gia phả họ Nhữ viết gì thêm (?).
     Ngoài ra vào đời thứ 9 của dòng họ Nhữ ở Hoạch Trạch còn có một người phụ nữ nổi tiếng tài giỏi, từng được phong là "Lưỡng Quốc Quỹ hộ thượng quận phú nhân”. Đó là bà Nhữ Thị Nhuận là con gái thứ 2 quan Thiền sư đốc Dũng Công Nhữ Tiên Duyệt, cháu gái tiến sĩ Nhữ Tiến Dụng, gọi tiến sĩ Nhữ Đình Hiên là bác ruột. Bà là vợ của cử nhân Vũ Phương Đẩu - con trai Tiến sĩ Vũ Phương Nhạc người làng Mộ Trạch. Nhữ Thị Nhuận là một người phụ nữ tài ba, biết lấy việc nhân nghĩa làm đầu để thuyết phục nhân dân, được nhà vua và nhân dân yêu mến, nể phục. Bà đã từng xuất tiền riêng ra làm cho làng Mộ Trạch (quê chồng) một ngôi đình khang trang đẹp đẽ, làm xong lại cũng làng 10 mẫu ruộng tốt, hàng năm nhân dân cấy cầy, lấy hoa lợi cho việc cúng tế tại đình, dân làng Mộ Trạch tặng 2 vợ chồng bà chức Hậu thần, hiện vẫn còn lưu tại đinh lăng Mộ Trạch.
     Như vậy trong khoảng gần 300 năm dòng họ Nhữ (bắt đầu từ cụ Nhữ Văn Lan đến cụ Nhữ Công Chấn) có 6 người đỗ đại khoa, đặc biệt là từ đời thứ 7 (cụ Nhữ Tiên Dụng) đến đời thứ 10 (cụ Nhữ Công Chấn - đời thứ 10), trải qua 4 đời có tới 5 người đỗ đại khoa, được nhà vua tin tưởng giao giữ các chức quan trọng trách trong triều và được nhân dân, người đương thời mến phục vì tài đức. Ngoài ra, theo gia phả dòng họ Nhữ còn lưu lại tại địa phương, thì trong thời gian ấy người của dòng họ Nhữ để giải các kỳ thi Hương, thi Cống, Cử nhân, Tú tài, làm Tri phủ, Tri huyện, Tham nghị, Cần lang sự,... nhiều vô kể có thể kể đến như: cụ Nhữ Đình Lạc (Hiến Trung Công), đậu Hương cống, từng làm Tri huyện Lục Ngạn, Tản trị thừa chính xứ Hải Dương (đời thứ 8), Nhữ Công Bộc đấu Giải nguyên Hương cống, Nhữ Công Tế, Nhữ Đình Kiên đậu Hương cống làm quan giữ chức Thái bộc tự khanh, Nhữ Đình Bảo đậu Cử nhân, Thi phủ Phú Bình, Nhữ Đình Qui đậu Cử nhân Tri huyện Thần Khế (đời thứ 9), Nhữ Bá Đức đậu Hương cống làm quan chức Lại bộ viên ngoại lang, Nhữ Đình Kỳ đậu Hương cống làm Tri phủ Lâm Thao, Nhữ Đình Trọng đậu Hương công làm Tri phủ huyện Tứ Nông, Nhữ Công Quý làm Tri huyện Gia Lộc, Tri phủ Khoái Châu, Nhữ Công Liêu đậu Hương cống, Bí thư trực học sĩ Quốc Tử Giám Thị thư, Binh bộ Thượng thư từ năm 1793 - 1801 và Nhữ Công Chiêu đỗ Hương cống làm Ti phủ phủ Tiên Phong...
     Ngoài ra còn rất nhiều người là con cháu dòng họ Nhữ đỗ Hương cống, Cử nhân, Tú tài, giữ các chức quan khác. Đúng như lời Phan Huy Chú ghi trong Duc địa chỉ có viết: "...Làng Hoạch Trạch từ Nhữ Tiến Dũng trở xuống 4 đời đỗ được 5 người (đại khoa)...Còn những người đỗ Giải nguyên khoa thi hương trở xuống đến Hương cổng và Tú tài thì đời nào cũng đông, nếu kể cả con rể thì họ này rất nhiều người đỗ đạt, áo gấm đầy triều làm quan khắp nước”.

2. Công tác khuyến học, khuyến tài.
     Họ Nhữ ở Bình Giang đến nay đã trải qua 21 đời, đến nay truyền thống khoa bảng vẫn tiếp tục được phát huy bằng việc khuyến học khuyến tài, biểu dương con, em, cháu, chắt... trong dòng họ tích cực học tập, công tác có nhiều đóng góp cho quê hương, đóng họ.
     Tuy nhiên có thể thấy, trải qua một thời gian dài (từ đời thứ 10 đến đời thứ 18)
việc ghi chép về truyền thống kho bằng của dòng họ hầu như không có và truyền thống đó đang dần có xu hướng chậm lại. Điều này một phần cũng là do sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc là kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, cũng như bao dòng họ, gia đình khác, dòng họ Nhữ ở Hoạch Trạch thay vì động viên con em chú tâm vào việc học tập, nghiên cứu là tòng quân, cống hiến sức trẻ cho công cuộc giải phỏng vĩ đại của dân tộc. Sau kháng chiến, dòng tộc lại bắt tay vào phục hồi, phát triển kinh tế nên việc học tập có phần không được chú ý, ít quan tâm. Đứng trước thực trạng trên, đồng thời với tâm huyết không để ngọn lửa truyền thống của dòng họ bị mai một, năm 2003 dòng họ Nhữ ở Hoạch Trạch (Binh Giang) họp bàn và đi đến việc thành lập Ban khuyến học của dòng họ. Bạn khi mới thành lập chỉ có 5 người (gồm trưởng tộc, trưởng chi, phái hoặc có thể đang công tác ở những cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp có cùng tâm hướng với sự nghiệp giáo dục) được dòng họ tin tưởng cử ra thực hiện với một mục đích khơi dậy truyền thống hiếu học, khoa bảng mà thế hệ cha ông đã tạo dựng. Mặc dù có tâm sức và trí lực đồng thuận nhưng ban đầu cũng gặp rất nhiều khó, khăn cả về kinh phí hoạt động cũng như con người, các ngành, chi, phái tản mát. Song với lòng nhiệt tình và sự quyết tâm của những người có trách nhiệm, phong trào khuyến học, khuyến tài của con em dòng họ Nhữ đã có nhiều khởi sắc. Nếu như năm học 2013 - 2004, sổ con em dòng họ Nhữ ở Hoạch Trạch thi đỗ đại học mới có 4 cháu và học sinh giỏi (từ cấp huyện trở lên) có 2 cháu. Số kinh phí cho hoạt động này chỉ có khoảng 2 triệu đồng do các gia đình tự đóng góp. Đến năm 2005 - 2006, số học sinh thi đỗ vào các trường đại học là 12 cháu; năm học 2011 - 2012, số các cháu thi vào đại học là 10, học sinh giỏi cấp huyện là 3 cháu. Số tiền dành cho hoạt động này cũng tăng lên gần 20 triệu đồng. Tổng cộng lại từ năm 2003 đến nay (2013) dòng họ đã trao phần thưởng động viên cho tổng số 5 tiến sĩ, 9 thạc sĩ, 83 cháu đổ vào các trường đại học và 15 cháu học sinh giỏi (từ cấp huyện trở lên). Trong đó có 2 gia đình tiêu biểu, có 3 thế hệ cha mẹ - con cái - các cháu đều là bác sĩ, kĩ sư, cử nhân, thạc sĩ đang cống hiến cho xã hội như: gia đình ông Nhữ Đình Quang hiện đang sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh có 10 người (ông, bà, con, cháu) đã và đang học đại học, trong đó có 2 thạc sĩ; gia đình ông Nhữ Đình Vang ở thành phố Hải Dương có 8 người đại học trong đó có 2 thạc sĩ. Bên cạnh đó, dòng họ Nhữ còn đặc biệt tự hào vì có Bác sĩ Nhữ Thế Bảo, nguyên là Viện trưởng Quân y viện 108, Giám đốc bệnh viện Hữu Nghị Việt - Xô,  Cục trưởng Cục Bảo vệ sức khoẻ Trung ương; là người được đặc trách chăm sóc sức khỏe của các vị lãnh tụ như: Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tôn Đức Thắng và Phó Chủ tịch Nguyễn Lương Bằng (ông là người con của dòng họ Nhữ thuộc đời thứ 17).
     Để tiếp nối phát huy truyền thống khoa bảng và công tác khuyến học của dòng họ ngày một rộng rãi và hiệu quả, hàng năm vào ngày 10 tháng Giêng âm lịch, họ Nhữ làng Hoạch Trạch đã tổ chức họp mặt (chạp họ) để con em dòng họ ở khắp mọi nơi về bảo công với tổ tiên. Buổi lễ được tổ chức một cách trang trọng, chu đáo bằng những nội dung phần việc cụ thể do Ban khuyến học họp xây dựng chương trình, kế hoạch phân công giao nhiệm vụ cho từng thành viên. Trước khi lòng họ bảo cáo ôn lại truyền thông khoa bảng thi tổ chức cho con, em, chấu, dâng hương tại nhà thờ để thắp nén tâm hương kính dâng lên liệt tô, liệt tông với lòng thành kính tưởng nhớ ơn công khai sáng và tạo dựng sự nghiệp chăm lo sự học; lấy con chữ để giáo dục cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Trong nghi lễ báo công nhân ngày chạp họ, Ban khuyến học trao tặng cho con em đạt thành tích cao trong học tập và công tác bằng việc tuyên dương, tên tuổi cũng như thành tích học tập trước dòng họ và có trao giấy chứng nhận của dòng họ cùng phần thưởng 100 ngàn đồng. Sau đó Ban khuyến học công bố quỹ khuyến học của năm trước và phát động cá nhân, gia đình ủng hộ đóng góp xây dựng quỹ cho năm sau. Buổi gặp mặt không chỉ là dịp để con cháu quây quần, ôn lại truyền thông, thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và thắt chặt mối quan hệ thân tộc mà còn là nguồn cổ vũ, động viên, khích lệ, nhắc nhở con cháu thế hệ nối tiếp rèn đức, luyện tài tích cực tham gia học tập nghiên cứu và có nhiều đóng góp cho xã hội, tiếp tục góp phân tố thăm truyền thống khoa bảng mà liệt tổ, liệt tông từng làm rạng danh dòng họ và quê hương.
     Công tác khuyến học, khuyến tài của dòng họ Nhữ ở Hoạch Trạch ngày càng được nhân rộng, nhưng không phải vì thế mà chạy theo thành tích mà lấy cái tâm đức, thực lực để định hướng và lấy chữ nhân lễ làm đầu. Với những mong muốn đó, chắc chăn trong thời gian tới, họ Nhữ làng Hoạch Trạch sẽ vượt lên trên mọi khó khăn để động lòng, chung sức vun đắp bông hoa tri thức khoa bảng ngày càng nở rộ để cùng với rất nhiều dòng họ khác của cả nước tiếp tục sản sinh, nuôi dưỡng con em, cháu chắt mình rèn đức luyện tài trong việc xây dựng sự nghiệp trong người, chăm lo con chữ để xứng đáng với các bậc tiền nhân.
     Và như một lời chi ân đối với Tiến sĩ Nhữ Đình Toàn và dòng họ Nhữ tại Hội thảo hôm nay, tác giả xin mượm 4 câu thơ để thay lời kết và mong muốn trong những năm tới, dòng họ Nhữ Hoạch Trạch sẽ ngày càng phát triển vững bền:
Cây cỏ gốc, nước có nguồn,
Nguồn xa rộng càng nhiều dòng nhảnh.
Người có tổ tiên.
Tổ tiên vun đắp, bờ cõi vững bền./.


Tài liệu tham khảo:
1 Địa chi Hải Dương, tập 1, NXB Chính trị quốc gia, năm 2008.
2. Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Thái Học, BCH Đảng bộ xã Thái Học, năm 1990.
3. Đất và người Bình Giang, Do UBND huyện Bình Giang xuất bản tháng 7/ 2002.
4. Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ 19, Nxb Khoa học xã hội năm 1981.
5. Tiến sĩ Nho học Hải Dương, Hội đồng biên soạn địa chí tỉnh Hải Dương. năm 1999.
6. Hải Dương di tích và danh thắng tập 1, Sở VHTT Hải Dương xuất bản năm 1999.
7. Nghề cổ truyền Hải Hưng, Hội đồng biên soạn lịch sử tỉnh Hải Dương, 1983.
8. Hoạch Trạch Nhữ tộc phả - do tác giả Hà Văn Cầu dịch năm 1975 theo văn bản cũ.
9. Hồ sơ di tích: Nhà thờ họ Nhữ - Di tích xếp hạng cấp quốc gia năm 1993, lưu tại Bảo tàng Hải Dương.
10. Tư liệu khảo sát, điền dã tại địa phương và lời kể của đại diện dòng họ Nhữ: ông Nhữ Đình Hoạch, trưởng tộc dòng họ Nhữ, ông Nhữ Đình Vang, phó trưởng ban khuyến học họ Nhữ Hoạch Trạch (Bình Giang)./.
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

BÀI 1: Trang thông tin điện tử HỌ NHỮ VIỆT NAM - Website www.honhuvietnam.com

>BÀI 2: TÀI TRỢ, ĐÓNG GÓP CHO HOẠT ĐỘNG CUẢ HỘI ĐỒNG DÒNG HỌ   Hà Nội, Ngày 01/03/2012 Kính chào các bạn đọc ! Trang Thông tin điện tử Họ Nhữ Việt Nam www.honhuvietnam.com, (.org) do Hội Đồng dòng họ Nhữ Việt Nam quản trị và điều hành. Việc xây dựng và phát triển...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091