17:47 EDT Thứ năm, 04/06/2020

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

Nhữ Công Tung

Thứ hai - 20/02/2012 23:05

 
Ông Nhữ Công Tung người làng Nhữ Xá huyện ta, đỗ Tiến sĩ đời nhà Mạc, đến đời Lê Trung hưng lại theo về Lê, có đi hỗ tụng chúa Trịnh lên đối khám trên Nam Quan, sau lại sang sứ Trung Hoa, làm quan đến Thượng thư.

Nguyên nhà cũ ở trước xóm chùa làng ấy, rộng chừng tám chín mẫu, giữa có một cái gò mộ ông chôn ở đấy. Khoảng năm Bính Ngọ, Đinh Mùi (1786 - 1787) có ông Nhữ Công Chân, người Hoạch Trạch, thường đến chơi làng Nhữ Xá, qua nền nhà cũ của Nhữ Công Tung, có bài thơ rằng:

Cổ tự môn tiền thập mẫu ôi
Truyền văn thừa tướng cựu đình đài
Vô danh dã thảo mai u kính
Bất phẫn nhàn hoa lạc vãn đài
Lễ bộ tam triều công đẩu tuấn
Nam Quan lưỡng độ sứ thiều hồi
Công danh phú quí kim hà tại
Tịch mịch thu phong thổ nhất đôi

Dịch

Mười mẫu quanh chùa đất rộng thay
Nhà quan tướng cũ đấy là đây
Nghõ vùi cỏ nội nào ai biết
Rêu lấp hoa tàn nọ kẻ hay
Bộ Lễ ba triều ngôi chót vót
Cửa quan hai độ sứ xa khơi
Công danh phú quí còn đâu nữa
Hiu hắt hơi may nhuốm(2) cỏ dày

Bài thơ ấy cũng có ý cảm khái. Ôi ! Như ông Nhữ Công Tung gặp buổi thịnh thời, cùng làm quan với ông Đỗ công người Đoàn Tùng, cùng coi việc giấy tờ ngoại giao, khiến cho Nam Bắc lại được hữu nghị với nhau, thế là giúp nước thành công. Nay đọc những tập văn chép ở Châu tư túy bang lục thì thấy những áng văn chương ấy đã làm rạng rỡ cho nước nhà. Thật đáng khen. Chỉ có điều, ông ta làm quan với họ Mạc, cũng như viên ngọc bạch bích có tì vết, khá tiếc thay. Còn như Nhữ Công Chân ở Hoạch Trạch, gặp lúc loạn, giả cách rồ dại để giữ cho sạch mình, không ra làm quan, nhơ mất giá trị, thì cũng là phải. Nhưng đến lúc tuổi tác đã già, lại muốn cầu cạnh lấy một danh mệnh của Tây Sơn, chẳng hay sau khi xuống suối vàng, Nhữ Công Chân có gặp Nhữ Công Tung thì nghĩ sao ?

Phạm Đình Hổ(1)
(trích trong tác phẩm Vũ Trung tùy bút)

(Theo bản dịch của Đông Châu Nguyễn Hữu Tiến, đăng
trên tạp chí Nam Phong từ số 121 tháng 9 năm 1927)

Sưu tầm và chú thích : Nhữ Đình Văn

Chú thích:

(1) Phạm Đình Hổ (1768-1839) tự Tùng Niên, Bỉnh Trực, hiệu Đông Dã Tiều, tục gọi là Chiêu Hổ, người xã Đan Loan, huyện Đường An, nay là xã Nhân Quyền, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Phạm Đình Hổ học rộng, ông thi đậu sinh đồ. Cuối đời ông có làm quan triều Nguyễn, nhưng sự nghiệp chính ông theo đuổi là văn, thơ, viết sách, nghiên cứu văn hóa...

Phạm Đình Hổ, vốn muốn lấy văn thơ nổi tiếng ở đời, nên cuộc đời ông chủ yếu dành cho việc sáng tác và biên soạn sách hơn là việc ở chốn quan trường. Và nhờ đọc nhiều, đi nhiều, ông đã để lại nhiều công trình khảo cứu, biên soạn có giá trị thuôc đủ mọi lĩnh vực: văn học, triết học, lịch sử, địa lý,... tất cả đều bằng chữ Hán. Hiện còn lưu trữ 22 tác phẩm, trong số đó đáng kể là:
An Nam chí: Ghi chép về nước An Nam.
Ô châu lục: Ghi chép về châu Ô.
Kiền khôn nhất lãm: Cái nhìn tổng quát về trời đất.
Lê triều hội điển: Điển chương pháp luật triều Lê.
Đạt Man quốc địa đồ: Chân Lạp địa đồ.
Ai Lao sứ trình: Hành trình đi sứ Ai Lao.
Bang giao điển lệ: Phép tắt luật bang giao.
Nhật dụng thường đàm: Từ điển từ ngữ và tri thức thông dụng.
Hy kinh lãi trắc: Giải thích ngắn gọn về bộ kinh của Phục Hy.
Ngoài ra còn nhiều bộ sách khác như:
Quốc sử tiểu học, Hành tại diện đối, Quốc thư tham khảo, Châu Phong tạp kho, Châu Phong thi tập v.v…

Về sáng tác văn học có hai tập bút ký:
Vũ trung tùy bút
Tang thương ngẫu lục (hợp soạn với Nguyễn Án).

Và hai tập thơ:
Đông Dã học ngôn thi: Tập thơ học nói của Đông Dã.
Tùng cúc liên mai tứ hữu: Bốn người bạn Thông, cúc, sen, mai.
(chú thích 1 là của www.honhuvietnam.com)

(2). Bản dịch in "nuốm", xét thấy vô nghĩa, "nhuốm" thì đúng hơn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: Nhữ Công Tung
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

Danh sách các dòng họ và cá nhân đóng góp ủng hộ tổ chức Hội nghị họ Nhữ Việt Nam lần 2

Tổng hợp các đóng góp cho tổ chức Hội nghị họ Nhữ Việt Nam lần 2  

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091