07:07 EST Thứ bảy, 18/11/2017

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

NHỮ VĂN LAN - NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN CỦA TRẠNG TRÌNH

Thứ tư - 09/03/2016 04:27
Tượng thờ Tiến sĩ Thượng thư Nhữ Văn Lan tại Nguyễn - Nhữ Từ Đường, thôn Nam Tử (An Tử Hạ), xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, TP Hải Phòng.
Nhữ Văn Lan (1443-1523) người làng An Tử Hạ, huyện Tiên Minh, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương (nay là thôn Nam Tử, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải phòng). Năm 20 tuổi (1463), đời Lê Thánh Tông ông thi đỗ tiến sĩ cùng khoa với Lương Thế Vinh (đỗ Trạng nguyên). Trong 40 năm làm quan dưới triều Lê, ông thường giữ điều cương chính, làm quan thanh liêm, mẫn cán, trải thăng nhiều chức, tới Thượng thư bộ Hộ.
 
Dạy học cho cháu ngoại từ lúc lên ba
 
Nhữ Văn Lan có ba người con, một trai mất từ lúc mới sinh vì bệnh, còn lại một trai và một gái đều được ông giáo dục tại nhà, sau trở nên người tài giỏi, có kiến thức sâu rộng, hiểu biết lẽ dời, không coi chốn quan trường làm ngõ tiến thân.
 
Người con trai tên Nhữ Huyền Minh dù học giỏi nhưng chỉ nhận một chức tri huyện gần nhà, sống gần dân, an nhiên tự tại. Đặc biệt người con gái là Nhữ Thị Thục, ngoai làu thông kinh sử lại giỏi lý số. Khi lớn tuổi bà vẫn ở vậy, cho đến khi gặp ông Nguyễn Văn Định, một giám sinh ở huyện Vĩnh Lại (nay là huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng) bà mới chịu lập gia đình vì biết giám sinh là người nhân hậu, sau này sẽ thành đạt và sinh quý tử. Quả nhiên sau Văn Định làm tới Thái bảo Nghiêm quận công và sinh quý tử đặt tên là Văn Đạt – tên hồi nhỏ của Trạng Trình Nguyễn Bình Khiêm sau này. “Nguyễn Bỉnh Khiêm mới sinh ra mặt mũi tinh anh, khôi vĩ, đầy một năm đã biết nói...”-sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú viết.
 
Nhữ Văn Lan đã trực tiếp dạy dỗ cháu ngoại Nguyễn Bỉnh Khiêm từ những ngày còn nhỏ. Tài liệu chép: Năm Quý Sửu 1493, bà Nhữ Thị Thục đưa con về quê ngoại khi Đạt mới ba tuổi, xin nhập môn chùa Bảo Khánh (một ngôi chùa cổ ở quê ông, nay vẫn còn) và nhờ ông ngoại Nhữ Văn Lan giáo dưỡng. Với sự hết long chăm sóc, thương yêu của ông ngoại cộng với trí thông minh mẫn tiệp, việc học của cậu bé Văn Đạt tiến bộ từng ngày. “Năm ông lên bốn mẹ đem những câu chính văn trong kinh truyện ra dạy. Ông miệng đọc thuộc làu ngay” – Lịch triều hiến chương loại chí viết.
 
Lớn lên, Nguyễn Bỉnh Khiêm đi thi đỗ đầu cả tam trường (Tam nguyên), là danh sĩ, triết nhân có ảnh hưởng lớn trong lịch sử và văn hóa Việt Nam thế kỷ 16. Ông còn được biết đến như một nhà tiên tri, là người có khả năng “huyền cơ tham tạo hóa” (nắm được cái lẽ huyền vi của tạo hóa) như La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp ngợi ca, là “một bậc kỳ tài, hiền danh muôn thuở” như Phan Huy Chú xưng tụng.
 
Để ghi nhớ công ơn của gia đình ngoại, sau này Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm đã cử người con trai út (thứ bảy) là Nguyễn Ngọc Liễn dẫn người cháu sang lập nghiệp ở quê ngoại là làng An Tử Hạ; cũng là để gần gũi trông coi phần mộ và thờ phụng ông bà ngoại Nhữ Văn Lan cùng mẹ Nhữ Thị Thục.
 
Vừa dạy học vừa hoạt động xã hội
 
Gần như trọn cuộc đời 40 năm làm quan của Nhữ Văn Lan là dưới triều trị vì của vị vua tài giỏi Lê Thánh Tông – giai đoạn nước Đại Việt phát triển rực rỡ trong lịch sử. Cũng như các bậc danh thần khác cùng thời, quan hệ vua tôi giai đoạn này nwh “duyên cá nước, hội gió mây” đã thôi thúc ông có nhiều đóng góp vào sự cường thịnh của đất nước. Bởi vậy nên năm 1503, ở tuổi 60, khi ông xin về hưu vua ban thưởng vàng bạc, gấm vóc rất trọng hậu.
 
Về quê làng An Tử Hạ, Nhữ Văn Lan quay lại với nghề dạy học. Tài liệu chép ông có tài nhìn người biết khả năng, tâm tính nên những trò giỏi nhà nghèo thường được ông quan tâm tạo điều kiện cho ăn học như cho ăn ở trong nhà, cấp đất để làm ruộng, dạy nghề thủ công để độ nhật...
 
Ngoài dạy học, ông còn hướng dẫn người dân làm thủy lợi để lấy nước trồng lúa, hoa màu; lại vận động làng xã làm thêm cầu cường để giao thông thuận lợi... Trong 20 năm cuối đời trí sĩ, đóng góp của ông đã làm thay đổi rất nhiều cuộc sống của người dân quê ông. Bởi vậy, năm 1523, ông qua đời, nhân dân đã tự lập miếu thờ để tưởng nhớ công đức của ông. Đáng ngạc nhiên, hơn 300 năm sau khi ông mất, tài đức của ông không mai một đi mà tiếp tục được nhắc nhở, ghi nhớ. Cụ thể vào triều Nguyễn năm 1848, vua Tự Đức đã sắc phong ông là Phúc đẳng thần.
 
Đặc biệt, trải ngót 500 năm, tại cánh đồng phía Bắc thôn Nam Tử ngày nay vẫn lưu giữ khu mộ vợ chồng tiến sĩ Nhữ Văn Lan và con gái Nhữ Thị Thục mà dân làng quen gọi là mả Nghè.
 
DẤU ẤN NGƯỜI CON GÁI
 
Nhắc đến cháu ngoại của nhà giáo Nhữ Văn Lan là Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, các nhà nghiên cứu không thể không nhắc tới công lao dạy dỗ của con gái ông là bà Nhữ Thị Thục – một người mẹ nhân hậu, đồng thời là một người thầy xuất sắc của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nhà sử học Ngô Đăng Lợi căn cứ vào sách Bạch Vân am cư sĩ Nguyễn Văn Đạt phả ký (Nguyễn Văn Đạt là tên khai sinh của Nguyễn Bỉnh Khiêm) đã khẳng định: “Thân mẫu Nguyễn Bỉnh Khiêm là người thông minh, học rộng, giỏi văn chương, thông kinh sử, lại tinh thông cả lý số, thiên văn, đảm lược và có ý chí của bậc trượng phu”.
 
Xưa nay các tác giả nghiên cứu về Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng đều đánh giá cao về vai trò của bà Nhữ Thị Thục trong việc hình thành phẩm cách, tài năng, trí tuệ mẫn tiệp và cách ứng xử tài tỉnh của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tại Hội thảo khoa học “Vai trò của người mẹ và dòng họ ngoại với danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm”, cố giáo sư sửa học Trần Quốc Vượng nhận xét: Bà Nhữ Thị Thục – thân mẫu danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm là một trong ba người phụ nữ nổi tiếng, tài trí hơn người của Việt Nam ở thế kỷ 16 (Trạng nguyên Linh phi Nguyễn Thị Duệ, Quận công Nhữ Thị Thuận và phu nhân Nhữ Thị Thục).
 
Ngay cả Nguyễn Bỉnh Khiêm, trong bài Tựa Bạch Vân am cũng đã khẳng định công lao cũng như nhiệt tâm của người mẹ trong việc dạy dỗ ông thành nhân.
 
Quang Ân
Bài viết được lấy từ: http://www.nhantainhanluc.com/2015/07/nhu-van-lan-nguoi-thay-au-tien-cua.html
 
Sưu tầm: ĐV

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

BÀI 2: Tài trợ, đóng góp cho hoạt động của Hội đồng Dòng họ Nhữ Việt Nam

 > BÀI 1: TRANG TT  ĐT HỌ NHỮ VIỆT NAM      Để tạo điều kiện cho các hoạt động của Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam trong các năm 2010, 2011, quí I năm 2012. Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam đã nhận được sự tài trợ, đóng góp của các cá nhân,...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091