16:47 EST Thứ ba, 10/12/2019

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

Họ Nhữ - Trong bộ sách LỊCH TRIỀU HIẾN CHƯƠNG LOẠI CHÍ của nhà bác học Phan Huy Chú

Thứ năm - 08/03/2012 07:48


 
“Lịch triều hiến chương loại chí có vị trí rất quan trọng trong kho tàng thư tịch cổ việt Nam. Bộ sách do nhà bác học Phan Huy Chú biên soạn trong vòng 10 năm (1809-1819). Đây là một công trình biên khảo đồ sộ, một tập bách khoa thư, một kho tài liệu sử học phong phú, chính xác về nhiều lĩnh vực và là một công trình nghiên cứu tiêu biểu đánh dấu thành tựu khoa học của nước ta đầu thế kỷ XIX.
Bên cạnh giá trị khoa học, Lịch triều hiến chương loại chí còn là bộ sách lớn có giá trị về tư tưởng với việc đề cao lòng tự hào dân tộc và mang tính nhân văn sâu sắc.
Giá trị khoa học và tư tưởng của Lịch triều hiến chương loại chí được thể hiện đậm nét trong 49 quyển chia thành 10 bộ môn gồm: Dư địa chí, Nhân vật chí, Quan chức chí, Lễ nghi chí, Khoa mục chí, Quốc dụng chí, Hình luật chí, Binh chế chí, Văn tịch chí và Bang giao chí.” (trích lời giới thiệu cho lần tái bản năm 2005 – Nhà XB Giáo dục)

Ban biên tập Trang thông tin điện tử Họ Nhữ Việt Nam xin trích đăng giới thiệu một số chương trong bộ sách mà nội dung có đề cập trực tiếp đến các nhân vật họ Nhữ.

Các bài có liên quan:
>>Họ Nhữ - Trong BS Lịch triều hiến chương loại chí (2)
>>Bốn đời họ Nhữ, Năm ông tiến sỹ
>>Các dòng họ khoa bảng nổi tiếng VN

PHỦ THƯỢNG HỒNG(1)

Có ba huyện:
Huyện Đường Hào(2)
Huyện Đường An(3)
Huyện Cẩm Giàng

   Phủ Thượng Hồng ở phía tây nam trấn Hải Dương. Đời cổ gọi là Hồng Châu, sau mới chia làm Thượng Hồng và Hạ Hồng. Ba huyện trong phủ này đều ở vùng trên, gần liền với trấn Kinh Bắc. Một dải Hồng Giang, phát nguyên từ phía tây bắc chảy sang phía đông, đi ngoằn ngoèo qua địa hạt ba huyện.

   Huyện Đường Hào phía tây giáp huyện Văn Giang, sông nhỏ đi quanh co, suốt đến huyện Cẩm Giàng, một chi chảy sang phía đông đến huyện Đường An, huyện Thiên Thi.

   Huyện Đường An, bốn mặt sông ngòi, phía tây tiếp huyện Đường Hào, phía bắc tiếp huyện Cẩm Giàng, phía nam thông đến huyện Thanh Miện, phía đông suốt đến trấn thành Hải Dương.

   Huyện Cẩm Giàng, phía bắc gần huyện Lương Tài, huyện Văn Giang, phía tây bắc có sông nhỏ đi khuất khúc, đến Đan Trường chảy vào sông lớn quanh đàng sau huyện, rồi sang phía đông là Hàm Giang.

   Trấn dinh (Hải Dương) trước đóng ở bến sông thuộc xã Mao Điền và xã Vân Đậu, sau mới dời xuống Hàm Giang, đường các nơi đi đến trấn đều được trung độ, không xa không gần. Ba mặt liền sông, phía bắc thông với sông Lục Đầu, phía đông nam suốt đến cửa biển, tiện đường vận tải.

   Cổ tích thì có miếu Đoàn Vương, đền Danh tướng, lầu Tiết Phụ.

Đoàn Vương tên là Thượng, người Hồng Thị, con của người vú nuôi của lý Huệ Tông, đựợc vua sai đi bắt trộm cướp ở Hồng Châu. Đến khi Trần Thái Tông được truyền ngôi lên làm vua, Đoàn Thượng cất quân chạy về phía đông, xưng là Đông Hải Đại Vương. Nay ở xã An Nhân, huyện Đường Hào có lập đền thờ. Tục truyền các khách buôn chum vại ở ngoài biển vào chợ Hồng bán, tất phải vào lễ đền Đoàn Vương thì trong chợ Hồng mới có người mua, không thì bị ế không bán được. thường thường họ phải đem vứt xuống bến sông, nếu không sẽ bị nạn sóng gió.

Phạm Ngũ Lão, đời trần, ngừời làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, xuất thân trong đám quân ngũ. Ông thích đọc sách ngâm thơ, là viên tướng giỏi một thời. Nay ở làng Phù Ủng có đền thờ, vẫn có tiếng linh ứng. Các triều có sắc phong, chép vào tự điển.

Lầu Tiết Phụ cũng ở xã Phù Ủng. Khi thuộc Minh, có một người đàn bà họ phạm ở góa nuôi con, không chịu để giặc làm nhơ nhuốc. Cả một vùng khen là người đàn bà có tiết. Buổi đầu triều Lê (vua) ban cho biển vàng treo ở nhà để nêu tiết hạnh. Khoảng đầu thời Hồng Đức, triều thần là Thân Nhân Trung dựng lên cái lầu và có làm bài văn bia ghi lại.

   Phong vật trong phủ phần nhiều chuộng văn hoa, tập tục của sĩ phu đều ưa văn nhã. Về khoa mục, ba huyện đều thịnh, mà huyện Đường An nhiều hơn.

Họ Vũ làng Mộ Trạch, họ Nhữ làng Hoạch Trạch, phát đạt nhất trong một phủ.

Làng mộ Trạch từ Vũ hữu(4) trở xuống đời đời đỗ đạt, gần 30 người. Người Trung Quốc thường khen đất này là cái tổ tiến sĩ.

Làng Hoạch Trạch từ Nhữ Tiến Dụng(5) trở xuống, bốn đời đỗ được năm người.

   Còn những bề tôi có tiếng, những nhà nho học rộng, đời nào cũng có, văn vật tốt đẹp trong các đời trước sau đều có tiếng khen.

Như Vũ Tụ(6) ở Hoạch Trạch về đời Hồng Đức, có tiếng là liêm khiết.

Lê Nại(7) ở làng Mộ Trạch, về thời Đoan Khánh nổi tiếng văn chương.

Phạm Tử Hư(8) ở làng Nghĩa lư là ngừời có hạnh nghĩa, nêu danh ở cuối đời Lý.

Phạm Công Trứ(9) ở làng Liêu Xuyên là người văn học, công nghiệp lám tướng rực rỡ đời Lê Trung Hưng, còn ngoài ra không thể ghi chép hết được.

Đến như họ ngoại nhà chúa và các tướng võ đều có tiếng hách dịch. những người làm chức lại, làm thợ, cũng đều tinh xảo, tài giỏi.

Làng Mi Thữ, huyện Đường An có Vũ thị lấy Hy Tổ Trịnh (Cương), sinh ra Dụ Tổ (Trịnh Giang) và Nghị Tổ (Trịnh Doanh). Trong khoảng 50 năm, uy thế họ ngoại nhà chúa rất là hách dịch.

Họ Đinh làng Hàm Giang từ Văn Tả đánh giặc lập công, sự nghiệp hiển hách ở đời Lê Trung Hưng, con cháu về sau nối đời làm quận công, có tài đánh giặc(10) nổi tiếng trong nước.

   Những người ở các làng Dị Sử, Bạch Sam về huyện Đường Hào; làng Hoa Đường về huyện Đường An, quen việc viết, tính, thông hiểu việc làm lại, làm ti thuộc ở các vệ trong kinh, ngoài trấn, không thể kể hết ra được.

   Các nghề làm thợ thì: thợ rèn đồ sắt ở các làng Lỗ xã, Cẩm Đường thuộc huyện Cẩm Giàng, làng lôi Trì huyện Đường An, làng Vân Dương huyện Đường Hào, đều rèn sắt làm những cái bừa, cỏi cưa. Thợ làm đồ vàng ở làng Trâu Khê thuộc huyện Đường An đúc đồ vàng bạc. thợ thiếc ở làng Cao xá, huyện Cẩm Giàng. Thợ làm cân ở láng bái Dương, huyện Cẩm Giàng. Thợ mộc ở làng Phúc Cố, huyện Đường Hào và làng Đặng Xá, làng Cẩm Sơn, huyện Cẩm Giàng. Thợ xẻ ở làng Hạ Khu, làng Mặc Đông huyện Đường An. thợ nặn đồ đất thì ở làng Đạo Khê, huyện Đường Hào làm ra các thứ nồi đất; làng Hương Giản, huyện Đường An làm ra các thứ bát đĩa chén. Thợ nhuộm thì ở các làng Sài Trang, Đường Trang, Đoan Trang, Nghĩa Trang, Liêu Xuyên, Xuân Dục về huyện Đường Hào; làng Ngọc Cục, làng Đan Loan huyện Đường An. Thợ đan võng ở làng Dị Sử, làng Ngọc Lập huyện Đường Hào. Thợ dệt chiếu ở làng Nga Hoàng, huyện Cẩm Giàng. thợ bưng trống ở làng Liêu Thượng, làn Liêu Xá, huyện Đường Hào. thợ làm chài lưới ở làng Cổ xuyên, làng Nhật Quả, huyện Cẩm Giàng; làng Đỗ Xá, huyện Đường Hào. đan thúng ở làng Hàm Thượng, huyện Cẩm Giàng. Làm đồ đồi mồi và quạt trúc ở làng Đào Xá, huyện Đường An, làn Tiên Cầu huyện Đường Hào. Làm Lược mau thì ở làng Hoạch Trạch.

   Thổ ngơi thì hoa cỏ cây cối, ba huyện có nhiều thứ tốt.

Bông ở xã An Tập, xã Phù Lan huyện Đường Hào. cây chàm ở các xã Sài Trang, Đường Trang, Đoan Trang. Cam, quýt, mơ, mận ở xã Đường Hào. Nhãn ở xã Ngọc Trục, xã Minh Quyết, huyện Cẩm Giàng. Mía và mật ở các xã Bình Lãng, Nga Hoàng, Bình Lâu, Thanh Cương, Đàm lộc, Văn Thai. Gạo biển(11) ở xã Cao Xá, xã Bình Dã huyện Đường An.

Phan Huy Chú
(Trích trong phần Dư Địa chí: Quyển III: Sự khác nhau về phong thổ của các đạo 
Trang 140, 141, 142, 143, 144. Tập I. Nhà XB giáo dục 2005)

Chú thích:

  1. Phủ Thượng Hồng: sau này đổi là Phủ Bình Giang.
  2. Huyện Đường Hào: sau này đổi là Mỹ Hào.
  3. Huyện Đường An: nay là huyện Bình Giang.
  4. Vũ Hữu: đỗ Hoàng giáp năm 1463.
  5. Nhữ Tiến Dụng: đỗ tiến sĩ năm 1663.
  6. Vũ Tụ: đỗ Hoàng giáp năm 1493.
  7. Lê Lại: đỗ Trạng nguyên năm 1505
  8. Phạm Tử Hư: đỗ tiến sĩ năm 1208.
  9. Phạm Công Trứ: đõ tiến sĩ năm 1628.
  10. Có câu: “Đánh giặc họ Hàm”, túc là họ Định ở Hàm Giang.
  11. Gạo biển: chữ này tra không thấy. Có lẽ là chữ Nôm, không biết gạo là gì (người dịch)

    Sưu tầm: Nhữ Đình Văn
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

Bài 3: LỜI CẢM ƠN

    LỜI CẢM ƠN   Để đáp ứng cho các  hoạt động của Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam như: - Thăm viếng “vấn Tổ, tìm Tông”, giao lưu  giữa Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam với các địa phương, tìm hiểu truyền thống, cội nguồn để viết bài giới thiệu về họ Nhữ các nơi; - Duy...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091