20:58 EST Chủ nhật, 17/11/2019

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

Họ Nhữ - Trong bộ sách LỊCH TRIỀU HIẾN CHƯƠNG LOẠI CHÍ của nhà bác học Phan Huy Chú (2)

Thứ năm - 08/03/2012 07:56
“Lịch triều hiến chương loại chí có vị trí rất quan trọng trong kho tàng thư tịch cổ việt Nam. Bộ sách do nhà bác học Phan Huy Chú biên soạn trong vòng 10 năm (1809-1819). Đây là một công trình biên khảo đồ sộ, một tập bách khoa thư, một kho tài liệu sử học phong phú, chính xác về nhiều lĩnh vực và là một công trình nghiên cứu tiêu biểu đánh dấu thành tựu khoa học của nước ta đầu thế kỷ XIX.
Bên cạnh giá trị khoa học, Lịch triều hiến chương loại chí còn là bộ sách lớn có giá trị về tư tưởng với việc đề cao lòng tự hào dân tộc và mang tính nhân văn sâu sắc.
Giá trị khoa học và tư tưởng của Lịch triều hiến chương loại chí được thể hiện đậm nét trong 49 quyển chia thành 10 bộ môn gồm: Dư địa chí, Nhân vật chí, Quan chức chí, Lễ nghi chí, Khoa mục chí, Quốc dụng chí, Hình luật chí, Binh chế chí, Văn tịch chí và Bang giao chí.” (trích lời giới thiệu cho lần tái bản năm 2005 – Nhà XB Giáo dục)

Ban biên tập Trang thông tin điện tử Họ Nhữ Việt Nam xin trích đăng giới thiệu một số chương trong bộ sách mà nội dung có đề cập trực tiếp đến các nhân vật họ Nhữ.

Các bài có liên quan:


NHỮ ĐÌNH TOẢN*

   Ông người làng Hoạch Trạch, huyện Đường An (Hải Dương), ông nội ông là Nhữ Tiến Dụng đỗ Đồng tiến sĩ năm Giáp Thìn đời Cảnh Trị (1664) làm quan đến Cấp sự trung. Cha là Nhữ Tiến Hiền, đỗ Tiến sĩ năm Canh Thân đời Vĩnh Trị (1680), đi sứ, trải làm đến Thượng thư bộ Hình và Bồi tụng. Tiến Hiền xử kiện công bình đúng đắn, chính sự nổi tiếng, bấy giờ ai cũng khen. Cuối đời Vĩnh Hựu (Nhữ Tiến Hiền) chết. Đầu đời Cảnh Hưng, triều đình tặng hàm Thiếu phó, Thọ quận công.

   Bài chế đại lược rằng :
"Lên chức ngự sử, tham dự chốn đô đài, trong sạch như sương; Lên chức thượng thư mà làm tể tướng, thường bày mưu lớn.
Công lao trong sử sách ghi chép rõ ràng; Tri ngộ từ triều trước đến giỡ vẫn không kém.
Địa vị có phần chưa xứng với tài, những mong mơ Phó Duyệt(1) nêm canh; Lộc và phúc để về sau, sẽ được hòe họ Vương(2) tươi tốt.
Chung đúc vào con, làm nên ngôi tướng".

   Lại có câu :
"... Cây cả nối dấu thơm, trải ba đời tiếng tăm lừng lẫy một mình ông kiêm cả "tác và thuật"(3); Gốc cam đường rủ bóng, hơn trăm năm mà chính tích như mới, trẫm còn nhớ muôn miệng ngợi khen".

   Tức là khen đến tận cả đời trước.

   Đình Toản lúc trẻ đã thông minh, việc học hỏi sẵn nếp nhà. Năm 18 tuổi vì văn mắc lỗi, rồi vì đó được nổi tiếng. Năm 26 tuổi mới được đi thi, thi Hương đỗ thứ hai, do tập ấm làm chức Tự thừa. Năm 33 tuổi, đỗ Hội nguyên tiến sĩ khoa Bính Thìn (1736) niên hiệu Vĩnh Hựu đời Lê ý Tông. Đầu đời Cảnh Hưng, do chức Tự khanh làm đến Tham tụng. Bấy giờ nhà nước nhiều việc, ông là người mới lên cùng hai ba vị cố lão cùng làm mọi việc. Ân vương rất yêu mến trọng đãi, cho đổi tên là Công Toản.

   Năm Nhâm Tuất (1742), sai ông làm Thái phỏng (sứ) ở Sơn Nam hạ lộ. Được ít lâu chúa triệu vào giao cho việc quân quốc trọng yếu. Ông cùng Hà Tông Huân điều trần những việc nên làm bấy giờ, rất xứng ý chúa, được thăng Thượng thư bộ Binh và Tham tụng, tước Bá Trạch hầu giúp đỡ bên cạnh chúa, càng ngày được chúa quyến chú.

   Năm Tân Mùi (1751) hiệu chính quyển Bách quan chức chưởng(4), ông tham khảo châm chước điển lệ các triều trước, đem 9 điều dạy bảo cho tướng phủ. Thời bấy giờ khen là điển chương tốt. Ông lại cho văn chương đời ấy thường chuộng rườm rỡ, vụn vặt, dần dần mất cả thuần hậu. Ông xin với chúa xuống chỉ dụ khôi phục lại theo như thể văn đời Hồng Đức, thi Hương, thi Hội đều dùng lối văn bình dị, bỏ lối viết vụn vặt. Từ đấy lối văn thi cứ mới thay đổi hết, những người học thức ai cũng khen.

   Ông làm tướng hơn 10 năm, cốt giữ thể thống, ưa chuộng khoan hòa, rộng rãi. Thời bấy giờ khen là danh thần. Sau vì ông muốn xa lánh nơi quyền thế, mới xin đổi sang chức võ, được làm Hiệu điểm tạm coi việc võ, thăng mãi đến chức Tả đô đốc, tước Trung Phái hầu. Khi về hưu, được đặc ân cho dự vào bậc Quốc lão. Ít lâu sau lại được chúa gọi ra làm quan, ông cố từ, chúa cho bài thơ quốc âm để dụ ông, nhưng ông vẫn không chịu ra. Năm Quý Tỵ (1773), ông chết, thọ 72 tuổi, tặng Thái bảo(a).
 

Phan Huy Chú
(Trích trong phần Nhân vật chí: Quyển VIII: Người phò tá có công lao tài đức
Trang 360, 361, 362. Tập I. Nhà XB giáo dục 2005)

Chú thích:

(*) Nhữ Đình Toản (1702-1773) "đồng tiến sỹ khoa Bính Thìn (1936), Hội Nguyên, Đặc tiến Kim tử vinh lộc đại phu, Nhập nội thị Tham tụng, Bộ Binh Thượng Thư, cải thụ Đặc tiến Phụ quốc thượng tướng quân Đô đốc phủ Tả Đô Đốc, quyền phủ sự, đồng dự chính vụ, Trung phái hầu" (trích trong Bài ký đề tên tiến sĩ khoa Nhâm thìn 1772 - Bia số 79 Văn miếu - Quốc Tử Giám HN, do tiến sỹ Phan Trọng Phiên soạn, Nhữ Đình Toản sửa). Chú thích (*) này của www.honhuvietnam.com 
(1) Làm tướng giúp Cao Tôn nhà Thương, ví người làm tướng cũng như dùng mơ để hòa canh.
(2) Vương Hựu đời nhà Tống có trồng 3 cây hòe ở sân, cây thứ 2 tốt hơn cả, ứng nghiệm con thứ hai làm nên.
(3) Cha sáng tác ra, con kế thuật theo. Đây ý nói ông ở giữa, trước ông có bố ông sáng tác ra, sau ông có con ông kế thuật theo.
(4) Trong Văn tịch chí chép là Bách tư chức chưởng.
(a) Con thứ tư của ông là Nhữ Công Chân năm 22 tuổi đỗ Hoàng giáp khoa Nhâm Thìn (1772), thi Hội, thi Đình đều đỗ thứ hai, là người ít tuổi và giỏi nhất khoa ấy, làm đến Hữu thị lang bộ Lễ.

Sưu tầm: Nhữ Đình Văn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

BÀI 1: Trang thông tin điện tử HỌ NHỮ VIỆT NAM - Website www.honhuvietnam.com

>BÀI 2: TÀI TRỢ, ĐÓNG GÓP CHO HOẠT ĐỘNG CUẢ HỘI ĐỒNG DÒNG HỌ   Hà Nội, Ngày 01/03/2012 Kính chào các bạn đọc ! Trang Thông tin điện tử Họ Nhữ Việt Nam www.honhuvietnam.com, (.org) do Hội Đồng dòng họ Nhữ Việt Nam quản trị và điều hành. Việc xây dựng và phát triển...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091