08:38 EST Thứ năm, 21/11/2019

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

Hậu duệ Tiến sĩ Nhữ Đình Toản phát huy truyền thống cha ông

Thứ năm - 02/01/2014 09:01

Ông Nhữ Đình Hoạch trưởng họ Nhữ Hoạch Trạch đọc tham luận tại hội thảo
Nhữ Đình Hoạch[1]

(Ban biên tập giới thiệu bài tham luận của tác giả Nhữ Đình Hoạch - Trưởng họ Nhữ thôn Hoạch Trạch tại hội thảo khoa học "Tế tửu Quốc Tử Giám Nhữ Đình Toản - Con người và sự nghiệp" do Trung tâm văn hóa khoa học Văn miếu Quốc Tử Giám tổ chức ngày 20/12/2013).

    Nhân kỷ niệm 310 năm ngày sinh của Tế tửu Quốc Tử Giám, Hội nguyên, Tiến sĩ Nhữ Đình Toản (1703-1773), nhà khoa bảng có nhiều đóng góp cho Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng như nền giáo dục, văn hoá của đất nước. Trung tâm hoạt động Văn hoá khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo “Tế tửu Quốc Tử Giám Nhữ Đình Toản – con người và sự nghiệp”, là con cháu hậu duệ của Tiến sĩ Nhữ Đình Toản, chúng tôi rất tự hào khi được tham dự buổi hội thảo hôm nay. Với tư cách trưởng họ, điều đầu tiên tôi xin phép được thay mặt toàn thể gia tộc họ Nhữ cảm ơn Ban tổ chức và xin kính chúc các nhà sử học và các quý vị đại biểu có mặt trong buổi hội thảo hôm nay mạnh khoẻ, hạnh phúc.
 
    Tiến sĩ Nhữ Đình Toản sinh giờ Hợi, ngày 6 tháng 4 năm Quý Mùi (1703), mất ngày 16 tháng 2 năm Quý Tỵ (1773). Tên huý là Ban, tự là Thượng Chân, hiệu là Thượng Phác, tên lúc đi thi là Đình Toản, sau chúa Trịnh yêu quý đổi sang Công Toản, biệt hiệu là Hoạch Đình Cư sĩ. Đỗ Hội nguyên, tiến sĩ khoa Bính Thìn (1736), đời vua Lê Ý Tông. Làm quan trải nhiều chức, thăng đến Đặc tiến Kim tử vinh lộc đại phu, Nhập nội thị Tham tụng, Binh Bộ Thượng thư, cải thụ Đặc tiến Phụ quốc Thượng Tướng quân, Đô đốc phủ Tả Đô đốc, Quyền Phủ sự đồng dự chính vụ, tước Trung phái hầu.
     Ông là hậu duệ đời thứ 9 của cụ Thuỷ tổ Nhữ Văn Lan (1443-1523), đỗ tiến sĩ khoa thi Quý Mùi năm Quang Thuận thứ 4 (1463), đời vua Lê Thánh Tông, quê quán tại xã An Tử hạ, huyện Tiên Minh, phủ Nam Sách, xứ Hải Dương, nay là thôn Nam Tử, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, TP Hải Phòng, làm quan đến thượng thư Bộ Hộ, khi mất được phong là Thành Hoàng làng An Tử hạ. Trong gia đình, Tiến sĩ Nhữ Đình Toản là con trai thứ 3 của Tiến sĩ Thượng thư, Thái phó, Thọ quận công Nhữ Đình Hiền, cháu nội Tiến sĩ Giới hiên công Nhữ Tiến Dụng, Anh em con chú con bác ruột Đình nguyên, Bảng nhãn, Hiến sát sứ Nhữ Trọng Thai và “Lưỡng quốc Quế hộ Thượng Thượng Quận Phu Nhân” Nhữ Thị Nhuận, và là cha Hoàng giáp Lễ Bộ Hữu Thị lang, Lại Phiên, Kế Trạch Hầu Nhữ Công Chấn.  
    Như vậy, bốn đời liên tiếp trong một nhà họ Nhữ đã có 5 người đỗ đại khoa, và các đời sau lại luôn đỗ cao hơn đời trước, đó thực sự là một thành tích xuất sắc thật đáng khâm phục, tiếp đến phải kể đến số người đỗ hương cống - cử nhân trong thời kỳ Phong kiến nếu chỉ tính riêng tại thôn Hoạch Trạch, chưa kể các chi họ là con cháu của tiến sĩ Nhữ Đình Toản đi định cư ở nơi khác thì cũng đã xấp xỉ 30 người. Truyền thống hiếu học, khoa bảng đó luôn là niềm tự hào của dòng họ và là tấm gương cho các thế hệ con cháu họ Nhữ ngày nay học tập noi theo.
    Đỗ đại khoa, ra làm quan, Tiến sĩ Nhữ Đình Toản đã mang hết tài năng, tận tụy phục vụ triều đình, phục vụ đất nước, được đương thời tôn là bậc Danh thần. Ông có nhiều cống hiến cho đất nước trên các lĩnh vực như chính trị, văn hoá, giáo dục… đồng thời cũng có công lao phát triển nền văn hiến quê hương. Ngoài việc chăm lo rèn giũa con cháu tiếp nối truyền thống hiếu học khoa bảng của gia đình, dòng họ, Tiến sĩ Nhữ Đình Toản và các vị khoa bảng khác của dòng họ Nhữ cũng rất quan tâm đến việc khuyến khích học tập cho mọi người dân quê hương. Đó là việc năm 1668 Tiến sĩ Nhữ Tiến Dụng đã xem đất đặt nền móng xây dựng văn chỉ làng Hoạch Trạch. Tiến sĩ Nhữ Đình Toản thì tiến hành tu tạo hai toà văn chỉ thờ tiên hiền huyện Đường An tại thôn Lôi Dương và cúng 12 mẫu ruộng làm tự điền. Những việc làm có ý nghĩa đó đã có nhiều ảnh hưởng tốt, lâu dài góp phần nuôi dưỡng truyền thống hiếu học của quê hương, được mọi người các đời ghi nhớ.
   
Một số đại biểu họ Nhữ tham dự hội thảo
    Con cháu Tiến sĩ Nhữ Đình Toản phát huy truyền thống hiếu học, khoa bảng của cha ông
   Truyền thống hiếu học của cha ông đã được đời nối đời các thế hệ họ Nhữ con cháu Tiến sĩ Nhữ Đình Toản duy trì và phát huy.
    Khoa thi Đinh Sửu, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 33 (1772) đời vua Lê Hiển Tông, con trai thứ 4 của Tiến sĩ Nhữ Đình Toản là Nhữ Công Chấn đỗ Hoàng Giáp, Thiếu tuấn, làm quan triều Lê đến Hữu Thị lang bộ Lễ, Lại phiên, sau có ra làm quan triều Tây Sơn. Nhữ Công Chấn còn là một nhà thơ, nhiều sáng tác còn lưu giữ được đến ngày nay và đăng trên các tuyển tập.
     Những người con trai khác của Tiến sĩ Nhữ Đình Toản (là thế hệ thứ 10 của dòng họ) cũng đều rất giỏi giang, thành danh như:
- Nhữ Đình Thường (con trai cả) theo nghiệp võ là Triều liệt Đại phu, Vệ úy, tước Liên dương bá;
- Nhữ Công Củng (con thứ) đỗ hương cống làm Lễ Bộ viên ngoại lang, Quang lộc tự Tự khanh;
- Nhữ Công Vũ (con thứ) đỗ hương cống, năm 1787 trúng Hội thí Tiến triều, làm quan các chức như Công Khoa cấp sự trung, Thừa chánh sứ Nghệ An, Ty phó hiến sát sứ, tước Hương Nguyên Hầu;
- Nhữ Công Liêu (con thứ) đỗ hương cống làm quan Hàn Lâm viện đãi chế, thăng đến Lại Bộ Tả Thị lang, tước Nghĩa Trạch Hầu triều Tây Sơn - Quang Toản;
- Nhữ Công Bảo (tên khác là Nhữ Đình Thưởng, con thứ) làm quan đến Đại lý tự Thiếu khanh;
- Nhữ Công Quý (con thứ) đỗ hương cống, làm tri huyện Gia Lộc, tri phủ Khoái Châu, năm Tân Mùi (1811).
    Nhiều người cháu gọi Tiến sĩ Nhữ Đình Toản là chú ruột, bác ruột (thế hệ 10 của dòng họ), phát huy truyền thống hiếu học, khoa bảng của cha ông đã đỗ hương cống hoặc tam trường và được bổ dụng gánh vác các nhiệm vụ trong bộ máy nhà nước như:
    Nhữ Bá Thự là con trai Bảng nhãn Nhữ Trọng Thai, và là cháu gọi Tiến sĩ Nhữ Đình Toản là chú, đỗ hương cống làm quan Tri phủ Lâm Thao, Hiến sát sứ Nghệ An, Thanh Hoá. Theo Giáo sư sử học Đinh Xuân Lâm, Trương Hữu Quýnh[2] thì Cử nhân, nhà văn, nhà giáo, nhà nho yêu nước Nhữ Bá Sỹ (1788 - 1867) quê gốc ở làng Hoạch Trạch, tỉnh Hải Dương sau dời vào Hoằng Hoá, Thanh Hoá. Căn cứ vào gia phả và các thư tịch cổ, dòng họ sơ bộ nhận định đó thuộc một nhánh con cháu của Hương cống Nhữ Bá Thự và Bảng nhãn Nhữ Trọng Thai.
Nhữ Đình Hiệu, đỗ hương cống.
Nhữ Đình Trọng, đỗ hương cống làm tri huyện Tứ Nông.
Nhữ Đình Kỳ, đỗ hương cống làm Tri phủ Lâm Thao.
Nhữ Bá Dực, đỗ hương cống làm Lại Bộ viên ngoại lang.
Nhữ Đình Diễn, làm huyện thừa Trung Thuận.
Nhữ Đình Huấn, làm huyện thừa Vĩnh Khang.
Nhữ Đình Chúc, làm huyện thừa huyện Trung Sơn.
 
    Đời thứ 11 có:
Nhữ Công Triêu, đỗ hương cống làm tri phủ Tiên Phong triều Nguyễn.
Nhữ Công Kỳ, đỗ hương cống làm Phiên ty thông phán Bắc Ninh triều Nguyễn
Nhữ Đình Bích, đỗ hương cống làm tri huyện Nam Xương.
Nhữ Đình Kiêm làm huyện thừa huyện Trung Sơn
Nhữ Đình Toại làm huyện thừa huyện Kim Sơn
Nhữ Đình Máy làm huyện thừa huyện Cảnh Thuần v.v…
 
   Các đời sau này, trong thời Nguyễn có:
Nhữ Đình Khang làm Tri phủ Tứ Lâm
Nhữ Đình Tuyên (đời 12) làm huyện thừa Cảnh Thuần
Nhữ Đình Toại (đời 12) làm huyện thừa Kim Sơn v.v…
Nhữ Trọng Liễn (đời 14) đỗ Tú tài
Nhữ Trọng Cơ (đời 15) trúng tam trường làm quan triều Nguyễn
Nhữ Phát Nguyên đỗ cử nhân
Nhữ Trọng Thường (đời 16) đỗ cử nhân làm Thông phán, phán sự
Nhữ Trọng Túc (đời 16) đỗ cử nhân làm Phán sự liệt triều đại phu
Nhữ Đình Chu đỗ tú tài toàn phần, làm Thanh tra huấn đạo phủ Xuân Trường.
Nhữ Đình Di làm Thông phán thời kỳ Pháp thuộc v.v...
 
Ông Tăng Bá Hoàng nguyên giám đốc bảo tàng lịch sử tỉnh Hải Dương đọc tham luận tại hội thảo
    Bước sang chế độ mới, từ 1945 đến nay, phát huy truyền thống cha ông, con cháu Tiến sĩ Nhữ Đình Toản đã tích cực học tập, lao động cống hiến công sức trí tuệ góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
    Tiêu biểu như:
    Bác sĩ Nhữ Thế Bảo (1912-1983), hậu duệ đời 17. Tốt nghiệp bác sĩ năm 1938, giác ngộ cách mạng và tham gia Việt Minh từ trước năm 1945. Sáng lập viên Đảng xã hội. Ông là một trong số các đại diện tiêu biểu nhất của lớp trí thức trẻ đầu tiên tham gia cách mạng, đem hết tài năng, tri thức và lòng nhiệt thành phục vụ tổ quốc, phục vụ nhân dân. Ông trực tiếp tham gia các chiến dịch Lê Lợi, Quang Trung, làm trưởng ban quân y chiến dịch. Nguyên Viện Trưởng đầu tiên của Quân y Viện 108, Giám đốc đầu tiên của Bệnh viện Hữu Nghị, Vụ trưởng vụ chăm sóc sức khoẻ, Ông đã có hơn hai mươi năm biệt phái công tác trong Phủ Chủ tịch, trực tiếp chăm sóc sức khỏe cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Phó Chủ tịch Nguyễn Lương Bằng v.v… và đã được tặng Huân Chương độc lập và nhiều phần thưởng cao quý khác của Đảng và Nhà nước.
    Tiến sĩ Nhữ Đình Luyến, hậu duệ đời 17, thuộc lớp trí thức trẻ đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ngay trong những năm đất nước còn đang chiến tranh ác liệt chống đế quốc Mỹ xâm lược.
    Con cháu của Tiến sĩ Nhữ Đình Toản tại các làng Vạc (Hoạch Trạch), Sồi cầu (Lôi Dương), Làng Như, làng Quàn, An Lâu, Nhân Kiệt đến nay đã có xấp xỉ 140 người có trình độ Đại học và trên đại học.
 
    Một người cháu nội của Tiến sĩ Nhữ Đình Toản, con Hoàng giáp Nhữ Công Chấn đã di cư và hình thành nên chi nhánh họ Nhữ thôn Tê Quả và Song Khê, xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội. Câu đối cổ tại Từ đường chi họ đã khắc ghi:“Hoạch Trạch tử tôn đồng nhất bản / Tê, Khê Ất Bính phát song chi” là thể hiện tấm lòng của con cháu nơi đây luôn không quên cội nguồn, gốc rễ của mình. Hiện nay, hai thôn này có 96 hộ gia đình, nhưng số người có trình độ đại học và trên đại học khá đông đảo, nhiều người có tài năng trong nhiều lĩnh vực khác nhau và có các đóng góp cho đất nước như:
    Nghệ sĩ ưu tú Nhữ Đình Nguyên (1929-1998), hậu duệ đời 17, Ông là họa sĩ tài năng, miệt mài cống hiến cả đời cho việc hóa trang vai Bác Hồ trên sân khấu và điện ảnh được khán giả mến mộ, đồng nghiệp kính trọng. Con trai Ông là Nhữ Đình Ngoạn cũng là một họa sĩ tài năng được nhiều giải thưởng trong nước và thế giới.
    Nhiều người có trình độ tiến sĩ đã và đang có các đóng góp trên nhiều lĩnh vực trong nghiên cứu khoa học cũng như ứng dụng như:
Nhữ Đình Sơn (đời 18) – tiến sĩ Y học.
Nhữ Đình Thụ (đời 18) - tiến sĩ Nông nghiệp.
Nhữ Thị Kim Ngân (đời 18) – tiến sĩ vật lý.
Số tốt nghiệp thạc sĩ, đại học là trên 50 người.
 
    Rất nhiều các trí thức con cháu Tiến sĩ Nhữ Đình Toản sinh sống tại Hoạch Trạch hay đã dời đến nơi khác đã tham gia và có các đóng góp nhất định trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngay từ khi đất nước mới giành được độc lập cho đến nay.
 
    Khuyến khích học tập, phát huy truyền thống hiếu học khoa bảng của cha ông được thực hiện qua việc giáo dục dạy dỗ con cháu trong mỗi gia đình, ngoài ra trong dòng họ cũng có các hoạt động cụ thể và thiết thực như:
- Từ hàng trăm năm trước cho đến ngày nay, hàng năm vào ngày tế tổ 9-10 tháng giêng, họ tộc vẫn duy trì các buổi nói chuyện ôn lại truyền thống hiếu học khoa bảng, các cống hiến cho đất nước, cho quê hương và các sự tích về thân thế, sự nghiệp của các thế hệ cha ông được ghi trong gia phả, sử sách cho toàn thế mọi người trong họ nghe, qua đó nâng cao niềm tự hào, khuyến khích mọi người quyết tâm phấn đấu, rèn luyện đạt các thành tích cao trong học tập, công tác.
- Quỹ khuyến học của dòng học đã được thành lập hơn chục năm nay và đi vào hoạt động hiệu quả với việc hàng năm bình chọn các cháu học sinh có thành tích xuất sắc, tiêu biểu nhất để tuyên dương và phát phần thưởng tại Nhà thờ họ trong ngày tế tổ đầu năm.
   Các việc làm đó rất có ý nghĩa và dòng họ chúng tôi luôn xác định phải tiếp tục duy trì mãi mãi về sau.
 
Các nhà khoa học đọc tham luận tại hội thảo
     Phát huy truyền thống hiếu nghĩa:
     Khi tu chỉnh cuốn “Hoạch Trạch Nhữ Tộc phả” năm Cảnh Hưng thứ 6 (1745), Tiến sĩ Nhữ Đình Toản đã đặt cho cuốn tộc phả này một tên mới là “Tư Hiếu thế lục” nghĩa là nghĩ đến đạo hiếu mà nghi chép các đời. Khi tu sửa dinh Thái Lạc do cha ông là Tiến sĩ Nhữ Đình Hiền xây dựng tại thôn Tó làm nơi thờ tự các thế hệ cha ông, Ông đã đặt tên chữ cho toà nhà thờ họ này là “Tư Hiếu Đường”. Qua đó thấy rằng Tiến sĩ Nhữ Đình Toản rất coi trọng và luôn răn dạy con cháu cần giữ gìn truyền thống hiếu nghĩa trong gia đình, họ tộc.
    Con cháu Tiến sĩ Nhữ Đình Toản ngày nay cũng rất đề cao và phát huy truyền thống tốt đẹp này của cha ông, của dân tộc Việt Nam. Trong các gia đình, con cháu hiếu nghĩa với ông bà, cha mẹ. Người trong một họ có trách nhiệm với nhau. Mọi người luôn đoàn kết, tích cực tham gia đóng góp tu sửa các nơi thờ phụng tổ tiên. Trân trọng gìn giữ các sắc phong, trước tác của cha ông để lại. Hàng năm con cháu xa gần tề tựu dưới mái từ đường của dòng họ để làm lễ dâng hương, tri ân công lao của các bậc tổ tiên, báo công với tổ tiên những thành tích đã đạt được trong học tập, công tác.
    Trong đời sống thường nhật, hội đồng dòng tộc luôn nhắc nhở khuyên bảo, động viên, giúp đỡ mọi người phải sống lương thiện thương yêu lẫn nhau, đoàn kết tất cả mọi người trong và ngoài họ. Chính việc phát huy truyền thống hiếu nghĩa của cha ông, của dân tộc nên toàn họ chúng tôi không có người nào vi phạm pháp luật nghiêm trọng, mọi người luôn chấp hành tốt mọi chủ trương đường lối của Đảng và nhà nước,  sống có trách nhiệm với mọi người xung quanh mình.
 
   Tiến sĩ Nhữ Đình Toản và các bậc tổ tiên họ Nhữ là những tấm gương sáng về truyền thống hiếu học, khoa bảng và hiếu nghĩa, đây là truyền thống hết sức quý giá. Thế hệ con cháu họ Nhữ chúng tôi quyết tâm duy trì và phát huy tốt nhất truyền thống tốt đẹp này của cha ông.
 
    Một lần nữa xin chân thành cảm ơn ban tổ chức đã tiến hành buổi hội thảo có nhiều ý nghĩa này.
   Xin cảm ơn mọi người đã lắng nghe.
 

[1] Nhữ Đình Hoạch: là trưởng dòng họ Nhữ làng Hoạch Trạch, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, quê hương Tiến sĩ Nhữ Đình Toản.
[2] Theo sách “Việt Nam các nhân vật lịch sử - văn hóa” , bài Nhữ Bá Sĩ, trang 288, tác giả Đinh Xuân Lâm và Trương Hữu Quýnh đồng chủ biên, Nhà XB Văn hóa – Thông tin 2008.
 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

BÀI 2: Tài trợ, đóng góp cho hoạt động của Hội đồng Dòng họ Nhữ Việt Nam

 > BÀI 1: TRANG TT  ĐT HỌ NHỮ VIỆT NAM      Để tạo điều kiện cho các hoạt động của Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam trong các năm 2010, 2011, quí I năm 2012. Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam đã nhận được sự tài trợ, đóng góp của các cá nhân,...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091