17:43 EDT Thứ sáu, 20/09/2019

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Lịch sử, danh nhân...

BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO KHOA HỌC TẾ TỬU QUỐC TỬ GIÁM NHỮ ĐÌNH TOẢN CON NGƯỜI VÀ SỰ NGHIỆP

Chủ nhật - 01/09/2019 03:07
BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO KHOA HỌC TẾ TỬU QUỐC TỬ GIÁM NHỮ ĐÌNH TOẢN CON NGƯỜI VÀ SỰ NGHIỆP

TS Đặng Kim Ngọc - Tổng kết hội thảo
Kính thưa các quí vị đại biểu,
Kính thưa các nhà khoa học,
Thưa toàn thể các quí vị có mặt trong buổi Hội thảo Khoa học long trọng này.
Hôm nay, trong một ngày nắng ấm, sau đợt rét đậm đầu mùa của thời tiết mùa Đông năm Quý Ty (2013), tại NHÀ BÁI ĐƯỜNG trong khu Di tích VĂN MIỀU - QUỐC TỬ GIÁM linh thiêng, Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miều - Quốc Tử Giám đã tổ chức Hội thảo khoa học về Cuộc đời và sự nghiệp của Hội nguyên - Tiến sĩ, Tế từu Quốc Tử Giám Nhữ Đình Toản. Tham dự Hội thảo có đông đủ các nhà khoa học các nhà quản lý văn hóa ở các Viện nghiên cứu, trường Đại học, các Bảo tàng ở Hà Nội và thành phố Hải Dương; đặc biệt có sự tham gia rất đông của con cháu đòng họ Nhữ ở làng Hoạch Trạch ở Bình Giang, Hải Dương, quê hương của Tiến sĩ, Tế tửu
Nhữ Đình Toản, đã thể hiện sự tri ân, lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên những người đã đóng góp tài đức cho quê hương, đất nước, dòng họ.
Ban tổ chức Hội thảo đã nhận được 19 báo cáo khoa học, tập trung vào ba vấn đề lớn của Tiền sĩ - Tế tửu Nhữ Đình Toản, đó là:
- Quê hương và dòng họ
- Cuộc đời và sự nghiệp
- Công lao, những đóng góp
Hội thảo của chúng ta đã làm việc trong một buồi sáng, khoảng ba tiếng đồng hồ một cách nghiêm túc, khẩn trương, không nghỉ giải lao. Chương trình của Hội thảo đã hoàn thành, 14 báo cáo đã được trình bày, nhiều ý kiến đã được phát biểu, thảo luận. Chúng ta đã có những chứng cứ, cơ sở khoa học để bước đầu đánh giá, khẳng định về thân thể, sự nghiệp của Tiến sĩ - Tế tửu Nhữ Đình Toản, những công lao đóng góp của ông đối với quê hương và dòng họ, đối với triều đình và đất nước.

Thay mặt ban Tổ chức, tôi xin trình bày những kết luận khoa học của cuộc Hội thảo hôm nay:

1. Trước hết là vấn đề năm sinh và năm mất của Tiền sĩ Nhữ Đình Toản. Chúng tôi đã kiểm tra lại các tài liệu đã công bố cho đền hôm nay và các báo cáo gửi đến Hội thảo, thì thầy rằng ghỉ chép về năm sinh, năm mất của Nhữ Đình Toản rất khác nhau. Nhà sử học Phan Huy Chú trong sách Lịch triều hiền chương loại chí chép rằng: Ông sinh năm 1702, mất năm 1773. Trong sách Đai Việt sử ký tục biên cũng chép: Ông sinh năm 1702 mất năm 1773. Nhưng PGS.TS Hán Nôm học Ngô Đức Thọ cùng các cộng sự khỉ biên soạn sách Các nhà khoa bảng Việt Nam lại ghi năm sinh, năm mất của Tiền sĩ Nhữ Đình Toản là 1703-1774. Tất cả các báo cáo khoa học trong Hội thảo của chúng ta hôm nay đều có ghi năm sinh, năm mất của Tiến sĩ Nhữ Đình Toản nhưng rất không thống nhất. Năm sinh: hoặc năm 1702 hoặc năm 1703; năm mất: hoặc năm 1773 hoặc năm 1774.
Chúng tôi thầy có hai đặc điểm chung của các thuyết khác nhau này là thứ nhất, chúng đều căn cứ vào những tư liệu muộn về sau, nghĩa là cách xa khá nhiều so với thời gian tồn tại đích thực của sự kiện lịch sử và thứ hai có nhiều trường hợp, chúng được tính toán, tỷ như căn cứ vào năm thi đỗ của Nhữ Đình Toản mà suy ra năm sinh năm mất. Khắc phục tình trạng này, chúng tôi xin kiến nghị phương pháp sử dụng tài liệu gốc. Trong trường hợp này, đó là: gia phả, tộc phả. Tài liệu này có hai ưu điểm là: Nó được “người trong cuộc” ghi chép, tức là “sát vấn đề”, và được ghi chép gần ngay, nếu không phải là liền ngay với niên đại của sự kiện, tức là ít khả năng “nhớ nhầm” hoặc quên lãng. Còn có thể nói thêm, là: Ở gia phả, tộc phả, nếu có thể có nhược điểm ở những chỗ vì muốn đề cao mà “nói quá” đi, “tô điểm”' thêm những công trạng và chi tiết cuộc đời, thì riêng ở mục năm sinh, năm mất của nhân vật thì độ xác tín ở đây là rất cao, vì nó trực tiếp liên quan đến sự chính xác và thiêng liêng của việc cúng giỗ. Vì thế, ở đây, nhà nghiên cứu thường có may mắn là gặp được, không chỉ sự chính xác, mà còn có cả sự cụ thể đến chỉ tiết, tức là không chỉ có năm tháng mà thậm chí còn có thể thầy ngày giờ.
Trong kho sách tại thư viện Viện Nghiên cứu Hán Nôm hiện còn lưu giữ một bộ sách bằng chữ Hán (đã được dịch sang chữ Việt) có tên là Hoạch Trạch Nhữ tộc phá. Đây là bộ tộc phả do chính Nhữ Đình Toản và con cháu ông biên soạn, bổ sung. Theo tài liệu này thì, Nhữ Đình Toản sinh giờ Hợi, ngày 6 tháng 4 năm Quí Mùi (1703), mất ngày 16 tháng 2 năm Quý Tị (1773). Chúng tôi thầy rằng, đó là những con số rất có giá trị, vì vậy kiến nghị từ nay, chúng ta nên thống nhất lầy năm 1703 là năm sinh và năm 1773 là năm mất của Nhữ Đình Toản.

2. Xã hội Việt Nam thời Nhữ Đình Toán sống là một xã hội phong kiến đang đi xuống, trong lỏng chứa đựng nhiều mâu thuẫn. Vì mắt mùa đói kém, nông dân nổi dậy khởi nghĩa khắp nơi. Các cuộc khởi nghĩa lớn của Nguyễn Tuyển, Nguyễn Cừ, Nguyễn Hữu Cầu, Lê Duy Mật, Nguyễn Danh Phương, Hoàng Công Chất nhiều phen làm cho triều đình Lê - Trịnh phải náo động. Họ Trịnh đã tùy ý phế lập các vua Lê. Ở trong cung đình thì rồi loạn, vì cần tiền để chỉ phí vào các mục đích ăn chơi, chúa Trịnh cho phép “ai nộp thóc thì triều đình trao chức phầm, ai nộp ba quan thì được danh hiệu “Sinh đồ”. Kẻ coi giữ tài chính của nhà nước thì thông đồng tham ô... Những giá trị tỉnh thân và lòng tin bị xói mòn, đảo lộn...
Trong bồi cảnh như vậy, giới trí thức và tầng lớp sĩ phu Nho học đã bị phân hóa nghiệm trọng, một bộ phận không nhỏ trong số họ bị tha hóa, biến chất. Nhà bác học Lê Quí Đôn đã có những lời phê phán tình trạng Nho giáo suy đồi ở thề kỷ XVIII như sau: “Từ năm Đoạn Khánh (1505 - 1509) trở về sau, lời bàn luận sáng suốt ít đi, thói cầu cạnh mỗi ngày một thịnh, người có chức vị ít giữ được phong độ thanh liêm nhún nhường, trong triều đình không nghe €Ó lời can gián, gặp có việc thì rụt rè cầu thả, thầy lúc nguy thì bàn nước để toàn thân, dẫu người gọi là bậc danh nho, cũng đều yên tâm nhận sủng vình phì nghĩa. Rồi nào thơ, nào ca trao đổi, khoe khoang tán tụng lẫn
nhau, tập tục sĩ phu thổi nát đến thể là cùng, tệ hại biến đôi lần này, không thể nảo nói cho xiết được”.
Những lời đánh giá phê phán của Lê Quí Đôn đã phản ánh khá trung thực và đầy đủ bức tranh của giới sĩ phu Nho học thời bấy giờ. Nhưng thế còn những danh sĩ như Nguyễn Bá Lân, Nhữ Đình Toản, Nguyễn Nghiễm, Nguyễn Huệ, Nguyễn Hoản, Vũ Miên, Nguyễn Duy Thức... và cả Lê Quí Đôn nữa thì sao? Họ đều là những danh sĩ Nho học có đủ tài đức, đã đóng góp nhiều công sức của mình cho quê hương, đất nước và dòng họ. Như thế chỉ có thể khẳng định rằng: Nhữ Đình Toản cũng như Nguyên Bá Lân, Lê Quí Đôn và một số bậc đại Nho khác là những nhà nho không suy đôi ở một thời đại mà nhìn chung Nho giáo đã suy đôi.
Do đó, Nhữ Đình Toản đáng trân trọng và yêu kính biết bao nhiêu.

3. Xin đề cập đến một vấn đề khác về quan chức của Nhữ Đình Toản
Đúng là trong sự nghiệp làm quan (“sự nghiệp chính trị”) của Nhữ Đình Toản, ông đã đạt tới, không chỉ nhanh và lâu dài mà còn nhiều và cao, những chức quan về nhiều lĩnh vực và ở nhiều nơi. Nhưng vấn đề ở đây là ý nghĩa và giá trị đích thực của những chức quan ấy. Có ý kiến cho rằng, làm quan, nhất là làm quan to, trong thời phong kiến là đứng vào hàng ngũ giai cấp thống trị, đối lập, nếu không phải là đàn áp và bóc lột nhân dân. Cụ thể hơn, cũng có ý kiến phê phán hoặc băn khoăn Nhữ Đình Toản đã tham gia đàn áp phong trào khởi nghĩa nông dân. Một số ý kiến nữa đánh giá rằng làm quan, nhất là làm quan to như Nhữ Đình Toản ở vào “rhởi nhiều nhương” của
vua Lê - chúa Trịnh phân tranh, chủ nghĩa và chế độ quan liêu cực kỳ phát triển, thì không những chẳng mấy giá trị, mà còn là tiêu cực, thậm chí phản động.
Chúng tôi thấy đây là một vần đề quan trọng, vì nó liên quan đến việc đánh giá sự nghiệp của Nhữ Đình Toản. Ở đây, về mặt “lập trường quan điê ềm”, có lẽ không nên vận dụng tinh thần “giai cấp” một cách máy móc, và vê mặt "hen pháp khoa học, nên chú ý đến cái nhìn lịch sử, lịch sử tiền hóa của các thời đại và từng thời đại, của không chỉ giai cấp, mà còn cả dân tộc, của không chỉ đấu tranh mà còn là văn hóa, văn minh, và sự phát triển. Theo sự “nghiên cứu cụ thể những trường hợp cụ thể” và khách quan, biện chứng như thế, đúng là chúng ta cần nhìn nhận ông quan lớn Nhữ Đình Toản đã tham gia đản áp phong trào nông dân khởi nghĩa như một vết nhơ (tì vết) và sự nghiệp của nhưng là một vết nhơ khó tránh nếu không nếu phải là không thể tránh được (Nguyễn Bá Lân, Lê Quý Đôn đều như thể) trong hoàn cảnh của một người đã phấn đấu hết mình, bằng tài năng xuất chúng của mình, để "nhập thế", dấn thân lao mình vào con đường duy nhất có thể có thể làm quan để giúp đời, giúp dân ở thời ấy, thì chúng ta cũng cần đánh giá như thế đối với Nhữ Đình Toản. Phần lớn chức quan và hành vi quan chức của Nhữ Đình Toản là căn cứ vào tài năng, đức độ của ông, và hướng tới sự phục vụ cho sự ổn định và cả phần nào phát triển nữa, của THIẾT CHẾ, XÃ HỘI VÀ VĂN MINH, của DÂN TỘC và của THỜI ĐẠI ông.
Từ chỗ này, chúng tôi cho rằng sự nghiệp chính trị của Nhữ Đình Toản dù chỉ nhìn quá khía cạnh quan chức của ông thôi, cũng đại quát là lớn lao, đặc sắc và cần được nhìn nhận, đánh giá rheo hướng chính là tích cực, khăng định.

4. Cuổi cùng, chúng tôi muốn nói thêm chủt ít về sự nghiệp văn hóa - giáo dục của Nhữ Đình Toản. Đó là một sự nghiệp đặc sắc và đa dạng, lớn lao và phong phú, Nhữ Đình Toản không chỉ là một nhà sư phạm vừa có tài, vừa có đức, mà còn là một người có kiến thức uyên thâm, hiểu biết sâu rộng. Ông đã từng học hành, đi thi, rồi coi thì, chấm thi, dạy học. Ông đã được gọi là quan, nhưng cũng còn được gọi là thầy. Trong sự nghiệp giáo dục - sư phạm và khoa cử đương thời, những hành vi, thành tựu và đóng góp của Nhữ Đình Toản, vừa nhiều nhặn và quan trọng, vừa đặc sắc và độc đáo.

Kinh thưa các quý vị đại biểu!
Nằm ngay cạnh cửa ngõ ra vào của đắt THĂNG LONG - HÀ NỘI, Hải Dương là một vùng quê hương nổi tiếng giàu truyền thống khoa bảng. Hiểu học khoa bảng vốn là truyền thống quý báu lâu đời của miền đất văn hiến Hải Dương. Trong gần 1000 năm khoa cử Nho học, Hải Dương - Xứ Đông luôn là một trong số các địa phương đứng đầu cả nước về số người đỗ Tiến sĩ. Trên quê hương Hải Dương - Xứ
Đông đã nảy nở biết bao nhân tài, bao dòng họ tiêu biểu, nhiều làng xã nỗi tiếng có nhiều người đỗ đạt cao và trong số đó có nhiều người thầy danh tiếng, những vị quan lỗi lạc, đáng để hậu thế nhớ ơn, ngưỡng mộ, tôn thờ. Tiền sĩ Nhữ Đình Toản chính là một con người như vậy. Ông đã thể hiện, phát huy được truyền thống hiếu học của gia đình, dòng họ, quê hương. Sau này cũng đã thể hiện được trách nhiệm, sứ mệnh của một vị quan đối với dân với nước. Và cũng trên mảnh đất Xứ Đông - Hải Dương giàu truyền thống khoa bảng Nho học, việc bồi dưỡng đào tạo nhân tài hôm nay luôn luôn được đề cao, chú trọng. Đây cũng là thành ý và mục tiêu của Hội thảo khoa học của chúng ta hôm nay mà tôi thay mặt Ban tổ chức gửi tới các quý vị đại biểu.

Tôi xin tuyên bồ kết thúc Hội thảo khoa học Tế tửu Quốc Tử Giám Nhữ Đình Toản - Con người và sự nghiệp.
Xin kính chúc quý vị đại biểu sức khỏe và hạnh phúc.
Xin trân trọng cám ơn.
Tháng 12 năm 2013
TS. Đặng Kim Ngọc
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

Bài 3: LỜI CẢM ƠN

    LỜI CẢM ƠN   Để đáp ứng cho các  hoạt động của Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam như: - Thăm viếng “vấn Tổ, tìm Tông”, giao lưu  giữa Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam với các địa phương, tìm hiểu truyền thống, cội nguồn để viết bài giới thiệu về họ Nhữ các nơi; - Duy...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091