09:34 EST Thứ năm, 21/11/2019

Danh mục bài viết

Gủi bài viết

Các bài viết

Trang nhất » Bài viết » Hồn Việt

PHẠM CƯ SĨ

Thứ hai - 02/07/2012 03:33

PHẠM CƯ SĨ
Phạm Đình Hổ
(Trích trong tác phẩm Vũ trung tuỳ bút)
Ảnh: Đền thờ Thánh thôn Hoạch Trạch mới được trùng tu năm 2011 - Thờ Phạm Cư Sĩ, Đoàn Thượng, Tiến sĩ thượng thư Nhữ Đình Hiền (ông Tổ nghề lược tre Việt Nam)... Trước đây gọi là "miếu" Nghè
 
     Ông Phạm Cư Sĩ người huyện Đông Triều, làm mưu chủ cho qua tướng quân Đoàn Thượng. Bấy giờ cuối đời nhà Lý, trong nước sắp loạn. Ông khuyên bảo trước Đoàn Thượng họp quân ở Hồng Châu. Về sau vua Thái Tôn nhà Trần được bà Chiêu Hoàng truyền ngôi cho, ông Đoàn Thượng bèn chuyên giữ mặt tỉnh Đông. Quan Thái sư nhà Trần là Thủ Độ mới bày mưu lấy nàng công chúa Ngoạn Thiềm gả cho Hoài Đạo Hiếu Võ Vương là Nguyễn Nộn, bảo ông ấy đem quân từ huyện Quế Dương phía Kinh Bắc, kéo xuống phía nam đánh úp Cẩm Giàng. Đoàn Thượng phải đem hết quân ra mặt ấy để chống cự. Thủ Độ bèn đem đại binh qua sông Nhị Hà, kéo xuống phía đông đánh huyện Đường Hào. Đoàn Thượng liền sai Phạm mưu chủ lưu lại, chống giữ mặt Cẩm Giàng, còn Đoàn thì đến phía tây chống nhau với Thủ Độ. Về sau, quân Đoàn bị thua ở làng Yên Nhân, toàn quân của Phạm cũng tan vỡ. Phạm từ Cẩm Giàng chạy trốn xuống phía nam đến làng Hoạch Trạch thì vết thương nặng quá phát ra mà chết. Nay làng Hoạch Trạch có đền thờ ông Phạm và đem ông Đoàn phối hưởng. Làng cũ của ông Đoàn là Hồng Thị có đền thờ ông Đoàn và cũng đem ông Phạm phối hưởng, hai nơi đều là nơi di tích. Ôi ! Đương lúc họ Lý, họ Trần thay ngôi đổi chủ, Thủ Độ âm mưu cướp nước, chặt đứt mạch sông Đức Giang[1], tuyệt hết tông chi làng Cổ Pháp[2], chiếm lấy bà công chúa Thiên Cực[3] làm vợ, đem gả bà Chiêu Hoàng cho một người khác, người như thế thì thật là nhẫn tâm quá ! Thế mà những người di thần nhà Lý đều bó tay cúi đầu chịu làm bầy tôi. Duy có họ Đoàn, họ Phạm là kẻ bầy tôi xa xôi mà biết cắt giữ lấy một châu, liều chết chống giữ, thực đáng là kẻ liệt trượng phu. Tuy hưng vong vốn có định số, sức người không thể chuyển dời được, nhưng chính khí hồn nhiên vẫn còn mãi với trời đất. Bọn Thủ Độ ở dưới đất kia há chẳng thẹn chết đi ư ?
Phạm Đình Hổ[4]


Tư liệu Đình, Chùa và "miếu" Nghè thôn Hoạch Trạch trích trong tài liệu "Hải Dương xã chí" do Hội Phong Tục khảo sát, điều tra trong các năm 1944-1945. Ảnh do Nhữ Đình Văn sưu tầm từ Viện Nghiên cứu Hán - Nôm 

Chú thích:
1. Có người cho là sông Đuống
2. Cổ Pháp là quê quán của các vua triều Lý. Nay là làng Đình Bảng
3. Tức Linh Từ Quốc mẫu Trần Thị Dung, Hoàng hậu vua Lý Huệ Tông. Sau khi Huệ Tông chết bị giáng làm công chúa Thiên Cực, rồi gả cho Trần Thủ Độ
4. Phạm Đình Hổ (1768-1839): tự Tùng Niên, Bỉnh Trực, hiệu Đông Dã Tiều, tục gọi là Chiêu Hổ, người xã Đan Loan, huyện Đường An, nay là xã Nhân Quyền, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Phạm Đình Hổ học rộng, ông thi đậu sinh đồ. Cuối đời ông có làm quan triều Nguyễn, nhưng sự nghiệp chính ông theo đuổi là văn, thơ, viết sách, nghiên cứu văn hóa...
Phạm Đình Hổ, vốn muốn lấy văn thơ nổi tiếng ở đời, nên cuộc đời ông chủ yếu dành cho việc sáng tác và biên soạn sách hơn là việc ở chốn quan trường. Và nhờ đọc nhiều, đi nhiều, ông đã để lại nhiều công trình khảo cứu, biên soạn có giá trị thuôc đủ mọi lĩnh vực: văn học, triết học, lịch sử, địa lý,... tất cả đều bằng chữ Hán. Hiện còn lưu trữ 22 tác phẩm, trong số đó đáng kể là:
An Nam chí: Ghi chép về nước An Nam.
Ô châu lục: Ghi chép về châu Ô.
Kiền khôn nhất lãm: Cái nhìn tổng quát về trời đất.
Lê triều hội điển: Điển chương pháp luật triều Lê.
Đạt Man quốc địa đồ: Chân Lạp địa đồ.
Ai Lao sứ trình: Hành trình đi sứ Ai Lao.
Bang giao điển lệ: Phép tắt luật bang giao.
Nhật dụng thường đàm: Từ điển từ ngữ và tri thức thông dụng.
Hy kinh lãi trắc: Giải thích ngắn gọn về bộ kinh của Phục Hy.
Ngoài ra còn nhiều bộ sách khác như:
Quốc sử tiểu học, Hành tại diện đối, Quốc thư tham khảo, Châu Phong tạp kho, Châu Phong thi tập v.v…
Về sáng tác văn học có hai tập bút ký:
Vũ trung tùy bút
Tang thương ngẫu lục (hợp soạn với Nguyễn Án).
Và hai tập thơ:
Đông Dã học ngôn thi: Tập thơ học nói của Đông Dã.
Tùng cúc liên mai tứ hữu: Bốn người bạn Thông, cúc, sen, mai.
(chú thích 4 là của www.honhuvietnam.com)

Sưu tầm: Nhữ Đình Văn

 
Tổng số điểm của bài viết là: 3 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIới thiệu

Bài 3: LỜI CẢM ƠN

    LỜI CẢM ƠN   Để đáp ứng cho các  hoạt động của Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam như: - Thăm viếng “vấn Tổ, tìm Tông”, giao lưu  giữa Hội đồng dòng họ Nhữ Việt Nam với các địa phương, tìm hiểu truyền thống, cội nguồn để viết bài giới thiệu về họ Nhữ các nơi; - Duy...

Đăng Nhập

Bài viết mới nhất

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌ NHỮ VIỆT NAM
www.honhuvietnam.com      E-mail: honhuvietnam@gmail.com

Hotline:                                Fax : +84 4 3 863 1091